دوره 17، شماره 2 - ( 1404 )
جلد 17 شماره 2 صفحات 71-62 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Poolaie S, Babanezhad A, Sanagoo A, Mehravar F, Jouybari. Investigation of Academic Enthusiasm among the Students of Golestan University of Medical Sciences in 2023. Res Med Edu 2025; 17 (2) :62-71
URL: http://rme.gums.ac.ir/article-1-1452-fa.html
URL: http://rme.gums.ac.ir/article-1-1452-fa.html
پولائی صبا، بابانژاد امیرحسین، ثناگو اکرم، مهرآور فاطمه، جویباری لیلا. بررسی اشتیاق تحصیلی در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی گلستان در سال 1402. پژوهش در آموزش علوم پزشکی. 1404; 17 (2) :62-71
گروه پرستاری، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی گلستان، گرگان، ایران ، sanagoo@goums.ac.ir
متن کامل [PDF 770 kb]
(328 دریافت)
| چکیده (HTML) (899 مشاهده)
.PNG)
.PNG)
متن کامل: (302 مشاهده)
یکی از عوامل موفقیت نظام آموزشی، داشتن حس انرژی و اشتیاق تحصیلی است (1). درواقع اشتیاق تحصیلی یکی از انواع اشتیاقها است و به میزان انرژی که یادگیرنده برای انجام کارهای تحصیلی خود صرف میکند و نیز به میزان اثربخشی و کارایی بهدستآمده گفته میشود (2). بهطورکلی، اشتیاق تحصیلی با زمان و انرژی صرفشده در طول فعالیتهای آموزشی تعیین میشود. این اشتیاق میتواند بهمثابه یک انگیزه قوی برای دانشجویان علوم پزشکی عمل کند و آنها را به تلاش بیشتر برای یادگیری سوق دهد و در پیشرفت آنها مؤثر باشد (3). اشتیاق تحصیلی یکی از عوامل مهمی است که باعث رشد و شکوفایی روند تحصیل دانشجویان علوم پزشکی میشود. موفقیت دانشجویان شامل چندین عنصر شخصی و محیطی ازجمله علاقه شخصی به حوزه علوم پزشکی، تجربیات قبلی مثبت، اهداف شخصی و حرکتهای برونمرزی است که میتواند بر آن تأثیر بگذارد (4). ازاینرو میتوان به موضوعاتی با اثرات مثبت و منفی مانند اشتیاق تحصیلی و فرسودگی تحصیلی توجه کرد (5). در دهههای اخیر، به اهمیت اشتیاق تحصیلی در دانشجویان علوم پزشکی بهمثابه یک مؤلفه کلیدی در بهبود فرآیندهای آموزشی و ارتقای سطح دانش و تواناییهای آنان توجه میشود. مطالعات بسیاری درباره اشتیاق تحصیلی دانشجویان علوم پزشکی صورت گرفته است که نتایج آنها نشان میدهد که افزایش اشتیاق تحصیلی میتواند بهبود عملکرد تحصیلی و تواناییهای شناختی دانشجویان را تسهیل کند (6). درباره اشتیاق تحصیلی، باور بر این است که دانشجویان دارای ابعاد رفتاری، عاطفی و شناختی هستند که هریک بر عملکرد تحصیلی فرد تأثیر میگذارد (3). دانشجویانی که اشتیاق تحصیلی بالاتری داشته باشند، توجه بیشتری بر موضوعات مورد هدف یادگیری دارند، از انجام رفتارهای نامطلوب میپرهیزند و قدرت حل مسئله بیشتری در شرایط استرسزا دارند. درحالیکه دانشجویان با اشتیاق تحصیلی کمتر، تمرکز بر اهداف یادگیری ندارند و این خود باعث افت تحصیلی آنان میشود (7).
بُعد رفتاری اشتیاق تحصیلی به اعمال و رفتارهایی مانند حضور در کلاس، مطالعه و انجام تکالیف گفته میشود که دانشجویان برای رسیدن به اهداف تحصیلی خود انجام میدهند. بعد عاطفی شامل احساسات و عواطفی مانند علاقه، لذت و اضطراب است که دانشجویان در مسیر تحصیلی خود تجربه میکنند(8) و بعد شناختی نیز به باورها، نگرشها و ادراکات دانشجویان درباره تواناییهای تحصیلی و ارزش تحصیل آنها مربوط میشود (9). این ابعاد برای شکل دادن به اشتیاق و عملکرد تحصیلی کلی دانشجویان بر یکدیگر تأثیر متقابل دارند و این فرصتها و محدودیتها در ایجاد شور و نشاط و جلوگیری از فرسودگی تحصیلی مؤثر اند (10).
از دیگر عوامل مؤثر بر اشتیاق تحصیلی میتوان به مقطع و رشته تحصیلی دانشجویان اشاره کرد. مطالعات نشان دادهاند که در مقاطع مختلف، اشتیاق تحصیلی متفاوتی بین دانشجویان علوم پزشکی وجود دارد، همچنین این تفاوت در رشتههای مختلف علوم پزشکی بین دانشجویان نیز دیده شده است (11, 12). هدف از انجام این مطالعه، تعیین اشتیاق تحصیلی بین دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی گلستان در سال 1402 بوده است.
روشها
بُعد رفتاری اشتیاق تحصیلی به اعمال و رفتارهایی مانند حضور در کلاس، مطالعه و انجام تکالیف گفته میشود که دانشجویان برای رسیدن به اهداف تحصیلی خود انجام میدهند. بعد عاطفی شامل احساسات و عواطفی مانند علاقه، لذت و اضطراب است که دانشجویان در مسیر تحصیلی خود تجربه میکنند(8) و بعد شناختی نیز به باورها، نگرشها و ادراکات دانشجویان درباره تواناییهای تحصیلی و ارزش تحصیل آنها مربوط میشود (9). این ابعاد برای شکل دادن به اشتیاق و عملکرد تحصیلی کلی دانشجویان بر یکدیگر تأثیر متقابل دارند و این فرصتها و محدودیتها در ایجاد شور و نشاط و جلوگیری از فرسودگی تحصیلی مؤثر اند (10).
از دیگر عوامل مؤثر بر اشتیاق تحصیلی میتوان به مقطع و رشته تحصیلی دانشجویان اشاره کرد. مطالعات نشان دادهاند که در مقاطع مختلف، اشتیاق تحصیلی متفاوتی بین دانشجویان علوم پزشکی وجود دارد، همچنین این تفاوت در رشتههای مختلف علوم پزشکی بین دانشجویان نیز دیده شده است (11, 12). هدف از انجام این مطالعه، تعیین اشتیاق تحصیلی بین دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی گلستان در سال 1402 بوده است.
روشها
این مطالعه مقطعی بر روی دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی گلستان در سال 1402 انجام شد. نمونهگیری به روش در دسترس بوده است. حجم نمونه در این مطالعه با استفاده از نتایج مطالعه پناهی و همکاران (1402) با میانگین و انحراف معیار گزارششده برای اشتیاق تحصیلی در دانشجویان (22/13 ± 26/51)، با میزان خطای 05/0 و توان 95/0 و 10 درصد ریزش نمونه، به تعداد کل 444 نمونه تخمین زده شد (13).
معیارهای ورود به مطالعه شامل اشتغال دانشجو به تحصیل در یکی از رشتههای علوم پزشکی دانشگاه علوم پزشکی گلستان و گذراندن حداقل یک ترم تحصیلی بود و معیار خروج نیز شامل پاسخدهی ناقص به سؤالات حداقل به میزان 10 درصد در نظر گرفته شد. در این مطالعه هیچ موردی (دانشجویان شرکت کننده) از مطالعه خارج نشد. ابزار مورد استفاده در این مطالعه متشکل از دو بخش شامل فرم گردآوری اطلاعات جمعیتشناختی (سن، جنسیت، وضعیت تأهل)، اطلاعات تحصیلی (مقطع تحصیلی و رشته تحصیلی) و پرسشنامه اشتیاق تحصیلی دانشجویان (SES - Student Engagement Scale) بود.
پرسشنامه ذکر شده، توسط گونک (Gunuc) و کوزو (Kuzu) (2015) طراحی (14) و ساختار عاملی تأییدی و ویژگیهای روانسنجی آن در ایران، توسط برقی ایرانی و همکاران (1398) در مطالعه ای بر روی دانشجویان دانشگاه رازی سنجیده و تأیید شد (15). در این مطالعه روایی محتوا، روایی صوری و روایی ملاک این پرسشنامه مناسب گزارش شده و ضریب آلفای کرونباخ محاسبهشده بالای 7/0 برآورد شد (15). این پرسشنامه شامل سه حیطه ارزشگذاری (اشتیاق روانشناختی)، احساس تعلق (اشتیاق اجتماعی روانشناختی) و اشتیاق شناختی بوده و دارای 26 سؤال است و پاسخ به هر سؤال براساس مقیاس لیکرت پنجدرجهای از «کاملاً مخالف» (با نمره 1) تا «کاملاً موافق» (با نمره 5) می باشد و نمره کل قابل کسب در آن بین 26 تا 130متغیر است. تمامی سؤالات دارای بار مثبت و نمره بالاتر به معنای اشتیاق تحصیلی بیشتر دانشجویان است. در این مطالعه پژوهشگران برای سهولت در درک یافته ها به صورت قراردادی از نمره 26 تا 60 پایین، از 60 تا 94 متوسط و 94 به بالا را به عنوان اشتیاق تحصیلی بالا در نظر گرفته اند.پس از اخذ کد اخلاق، پرسشنامه در بستر پرسلاین(porsline) ساخته و لینک آن همراه با کد اخلاق در فضاهای مجازی در اختیار دانشجویان قرار گرفت. بهمنظور حفظ پاسخدهی مطلوب، با یادآوریهایی که در فضای مجازی دانشجویی ازطریق کمیته تحقیقات دانشجویی و کمیته دانشجویی مرکز مطالعات و توسعه آموزش و کلاسهای درس صورت گرفت، میزان پاسخدهی افت نداشت.
دادههای بهدستآمده در نرمافزار آماری SPSS نسخه 18 تحلیل شد. برای توصیف دادهها از آمار توصیفی و برای تحلیل دادهها از آزمونهای تی مستقل و تحلیل واریانس یکطرفه استفاده شد. سطح معناداری 05/0 در نظر گرفته شد.
یافتهها
در این مطالعه 444 دانشجوی علوم پزشکی با میانگین سنی 45/2 ± 70/21 و دامنه سنی 18 تا 35 سال شرکت کردند. یافتههای جمعیتشناختی و تحصیلی دانشجویان در جدول 1 آمده است.
با توجه به نتایج بدست آمده، میانگین و انحراف معیار نمره اشتیاق تحصیلی در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی گلستان 32/19 ± 21/66 (از 130 نمره) گزارش شد. همچنین میانگین و انحراف معیار نمره ابعاد اشتیاق تحصیلی (اشتیاق روانشناختی، اجتماعی و شناختی) در جدول 2 آورده شده است.
بیشترین میانگین اشتیاق تحصیلی کل مربوط به دانشجویان رشته پزشکی و کمترین میانگین اشتیاق تحصیلی مربوط به دانشجویان رشته بهداشت بود و تحلیل واریانس یکطرفه این تفاوت را معنادار نشان داد (001/0=P). همچنین میانگین نمره اشتیاق روانشناختی، اشتیاق اجتماعی و اشتیاق شناختی بهتفکیک رشتههای تحصیلی دانشجویان تفاوت آماری معناداری را نشان داد (جدول 3). آزمون تعقیبی شفه (Scheffe) جهت پیگیری اختلاف نمره اشتیاق تحصیلی بین رشتههای تحصیلی دانشجویان انجام شد؛ نتایج این آزمون نشان داد در میانگین اختلاف نمره اشتیاق تحصیلی بین رشته تحصیلی پزشکی و مامایی اختلاف معناداری وجود داشته است (0001/0=P).
دادههای بهدستآمده در نرمافزار آماری SPSS نسخه 18 تحلیل شد. برای توصیف دادهها از آمار توصیفی و برای تحلیل دادهها از آزمونهای تی مستقل و تحلیل واریانس یکطرفه استفاده شد. سطح معناداری 05/0 در نظر گرفته شد.
یافتهها
در این مطالعه 444 دانشجوی علوم پزشکی با میانگین سنی 45/2 ± 70/21 و دامنه سنی 18 تا 35 سال شرکت کردند. یافتههای جمعیتشناختی و تحصیلی دانشجویان در جدول 1 آمده است.
با توجه به نتایج بدست آمده، میانگین و انحراف معیار نمره اشتیاق تحصیلی در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی گلستان 32/19 ± 21/66 (از 130 نمره) گزارش شد. همچنین میانگین و انحراف معیار نمره ابعاد اشتیاق تحصیلی (اشتیاق روانشناختی، اجتماعی و شناختی) در جدول 2 آورده شده است.
بیشترین میانگین اشتیاق تحصیلی کل مربوط به دانشجویان رشته پزشکی و کمترین میانگین اشتیاق تحصیلی مربوط به دانشجویان رشته بهداشت بود و تحلیل واریانس یکطرفه این تفاوت را معنادار نشان داد (001/0=P). همچنین میانگین نمره اشتیاق روانشناختی، اشتیاق اجتماعی و اشتیاق شناختی بهتفکیک رشتههای تحصیلی دانشجویان تفاوت آماری معناداری را نشان داد (جدول 3). آزمون تعقیبی شفه (Scheffe) جهت پیگیری اختلاف نمره اشتیاق تحصیلی بین رشتههای تحصیلی دانشجویان انجام شد؛ نتایج این آزمون نشان داد در میانگین اختلاف نمره اشتیاق تحصیلی بین رشته تحصیلی پزشکی و مامایی اختلاف معناداری وجود داشته است (0001/0=P).
یافتههای مطالعه حاضر نشان داد بیشترین اشتیاق تحصیلی در دانشجویان پزشکی مقطع بالینی - پیشکارورزی و کمترین آن در دانشجویان مقطع کارشناسیارشد بود و با استفاده از تحلیل واریانس یکطرفه اختلاف آماری معناداری بین نمره اشتیاق تحصیلی این دو گروه وجود داشت (001/0=P).
یافتهها نشان داد، ابعاد اشتیاق روانشناختی، اجتماعی و شناختی با متغیر مقطع تحصیلی دانشجویان رابطه معناداری دارد (جدول 4). آزمون تعقیبی شفه (Scheffe) جهت پیگیری اختلاف نمره اشتیاق تحصیلی بین مقاطع تحصیلی دانشجویان انجام شد و نتایج آزمون نشان داد میانگین اختلاف نمره اشتیاق تحصیلی بین مقطع تحصیلی کارشناسی و مقطع پیشکارورزی و بالاتر معنادار بوده است (001/0=P).
یافتهها نشان داد، ابعاد اشتیاق روانشناختی، اجتماعی و شناختی با متغیر مقطع تحصیلی دانشجویان رابطه معناداری دارد (جدول 4). آزمون تعقیبی شفه (Scheffe) جهت پیگیری اختلاف نمره اشتیاق تحصیلی بین مقاطع تحصیلی دانشجویان انجام شد و نتایج آزمون نشان داد میانگین اختلاف نمره اشتیاق تحصیلی بین مقطع تحصیلی کارشناسی و مقطع پیشکارورزی و بالاتر معنادار بوده است (001/0=P).
نتایج آزمون تی مستقل نشان داد اشتیاق تحصیلی بهطور معناداری در دانشجویان مجرد (13/19 ± 88/66) در مقایسه با دانشجویان متأهل (29/00 ± 19/55) بیشتر بود (98/26=t، 003/0=P). اشتیاق تحصیلی با متغیر سن دانشجویان رابطه معناداری را نشان نداد و با اینکه اشتیاق تحصیلی در دانشجویان مذکر نسبت به دانشجویان مؤنث بیشتر بود، اختلاف آماری معناداری بین این دو متغیر با استفاده از آزمون تی مستقل به دست نیامد.
بحث
نتایج حاصل از این مطالعه نشاندهنده آن بود که میانگین اشتیاق تحصیلی دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی گلستان متوسط بود. در مطالعه نمازی و همکاران، اشتیاق به تحصیل در دانشجویان علوم پزشکی و غیر علوم پزشکی دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت در دوران همهگیری کرونا در حد متوسط بوده است (1). مطالعه کوترا (Kotera) و همکاران (2022) در اندونزی نیز نشان داد اشتیاق تحصیلی، سازه مهمی برای دانشجویان دانشگاه است و با سلامتی و عملکرد تحصیلی دانشجویان مرتبط است. دانشجویانی که اشتیاق بیشتری داشتهاند از عملکرد بهتری نیز برخوردار بودهاند (16). مطالعه احمدی و همکاران (2023) نشان داد که میزان اشتیاق تحصیلی در دانشجویان پزشکی دانشگاه علوم پزشکی زنجان قابلقبول است و راهبردهای خودتنظیمی نقش تعیینکننده در اشتیاق تحصیلی دارد. ازاینرو، پیشنهاد دادند با برگزاری کارگاههای آموزشی، اشتیاق تحصیلی دانشجویان تقویت شود (17). در پژوهش نکاوند و همکاران (2018) نیز میانگین نمره اشتیاق تحصیلی در دانشجویان علوم پزشکی دانشگاه آزاد اسلامی تهران از حد متوسط بالاتر بود و بین عوامل فردی (خودکارآمدی، مدیریت زمان، امید، حمایت خانواده) با اشتیاق تحصیلی همبستگی مثبت و معناداری وجود داشت. در این مطالعه تقویت عوامل فردی و عوامل دانشگاهی (محیط یاددهی - یادگیری، رهبری خدمتگزار، امکانات و تجهیزات فعالیتهای فوق برنامه) برای ارتقای اشتیاق تحصیلی پیشنهاد شد (18).
در بررسی سایر مطالعات به نظر میرسد عوامل مختلفی در اشتیاق تحصیلی دخیل هستند. به طوری که مشارکت دانشجویان پزشکی در فعالیتهای پژوهشی (19)، ساعتهای صرفشده برای مطالعه، جنسیت دانشجویان، وجود عوامل استرسزا، آمادگی مناسب برای امتحان و مشکلات خواب از عوامل پیشبینیکننده ابعاد مختلف انگیزه و اشتیاق بودهاند (20). عوامل متعددی فردی و تحصیلی از جمله رشته تحصیلی، مقطع، کیفیت آموزش، محیط یادگیری با اشتیاق تحصیلی تاثیرگذار است. از این رو گزارش نتایج متفاوت در خصوص اشتیاق تحصیلی در د
انشگاه ها امری غیرمنتظره نیست. توجه برنامهریزان آموزشی به حفظ و ارتقای اشتیاق و انگیزه دانشجویان پزشکی و شناسایی و تقویت راهبردهای فراانگیزشی، ضروری است. نتایج مطالعه نوروزی و همکاران (2022) نشان داد دانشجویان پزشکی از راهبردهای مختلفی برای تنظیم اشتیاق تحصیلی خود استفاده میکنند (21) و عوامل فردی مانند سن و وضعیت تأهل و قومیت نیز بر میزان اشتیاق تحصیلی دانشجویان مؤثر بوده است. نتایج مطالعه آراسته و همکاران (2023) درباره تبیین رابطه بین متغیرهای اشتیاق تحصیلی و عوامل مؤثر فردی و دانشگاهی نشان داد که با تقویت عوامل فردی و عوامل دانشگاهی میتوان اشتیاق تحصیلی را در دانشجویان علوم پزشکی پیشرفت داد (4).
از محدودیتهای این مطالعه، ماهیت مقطعی آن است. ازاینرو، فقط میتوان رابطه عوامل فردی را درباره اشتیاق تحصیلی گزارش کرد، اما برای اطمینان از وجود روابط بین متغیرهای مدنظر لازم است از مطالعات طولی استفاده گردد. غیرتصادفی بودن نمونهگیری و همچنین طراحی پرسشنامه در بستر آنلاین میتواند از دیگر محدودیتهای این مطالعه باشد.
نتیجهگیری
یافتههای این مطالعه نشان میدهد که هرچند میانگین سطح اشتیاق تحصیلی دانشجویان علوم پزشکی در حد متوسط است، اما دانشجویان مقطع بالینی (پزشکی) از سطوح بالاتری از اشتیاق برخوردارند. به نظر میرسد که محیط بالینی فرصتی منحصربهفرد برای یادگیری و تقویت اشتیاق تحصیلی فراهم میآورد؛ بنابراین، ضروری است که استادان توجه بیشتری به نیاز دانشجویان به مهارتهای بالینی و عملی و نه صرفاً دروس نظری، در فرآیند آموزش داشته باشند. ازآنجاکه اشتیاق تحصیلی یک سرمایهگذاری روانشناختی تلقی میشود، سطوح پایینتر اشتیاق تحصیلی میان دانشجویان کارشناسیارشد میتواند زنگ خطری برای دستاندرکاران تحصیلات تکمیلی باشد؛ بنابراین، پیشنهاد میشود که ارزیابیهای بیشتری در این باره انجام شود تا به شناسایی و رفع چالشهای موجود کمک شود.
ملاحظات اخلاقی
پیروی از اصول اخلاقی پژوهش
کلیه ملاحظات اخلاقی در پژوهشهای انسانی ازقبیل رضایت آگاهانه، محرمانگی، حفظ هویت فردی شرکتکنندگان و حق خروج از مطالعه رعایت شد. این مطالعه با کد IR.GOUMS.REC.1402.468 توسط کمیته اخلاق دانشگاه علوم پزشکی گلستان تصویب شد.
حمایت مالی
این تحقیق هیچگونه کمک مالی ازطرف سازمانهای دولتی، خصوصی و غیرانتفاعی دریافت نکرده است.
مشارکت نویسندگان
مفهومسازی و طراحی مطالعه: لیلا جویباری، اکرم ثناگو، فاطمه مهرآور، صبا پولائی، امیرحسین بابانژاد؛ جمعآوری دادهها: صبا پولائی، امیرحسین بابانژاد؛ تحلیل و تفسیر دادهها: فاطمه مهرآور؛ تهیه پیشنویس دستنوشته: اکرم ثناگو، صبا پولائی؛ بازبینی نقادانه دستنوشته برای محتوای فکری مهم: لیلا جویباری، اکرم ثناگو، فاطمه مهرآور، صبا پولائی.
تعارض منافع
بنابر اظهار نویسندگان، این مقاله تعارض منافع ندارد.
استفاده از هوش مصنوعی در فرآیند نگارش
نویسندگان اعلام میدارند که در فرآیند نگارش این مقاله، از هیچگونه فناوریهای هوش مصنوعی برای تولید محتوا، ایده، تجزیه و تحلیل و سایر موارد استفاده نشده است.
قدردانی
این پژوهش حاصل نتایج طرح تحقیقاتی کمیته تحقیقات و فناوری دانشجویی و معاونت تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی گلستان است. نویسندگان مراتب قدردانی خود را از تمامی دانشجویان گرامی که در این پژوهش مشارکت و همکاری کردند، اعلام میکنند.
بحث
نتایج حاصل از این مطالعه نشاندهنده آن بود که میانگین اشتیاق تحصیلی دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی گلستان متوسط بود. در مطالعه نمازی و همکاران، اشتیاق به تحصیل در دانشجویان علوم پزشکی و غیر علوم پزشکی دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت در دوران همهگیری کرونا در حد متوسط بوده است (1). مطالعه کوترا (Kotera) و همکاران (2022) در اندونزی نیز نشان داد اشتیاق تحصیلی، سازه مهمی برای دانشجویان دانشگاه است و با سلامتی و عملکرد تحصیلی دانشجویان مرتبط است. دانشجویانی که اشتیاق بیشتری داشتهاند از عملکرد بهتری نیز برخوردار بودهاند (16). مطالعه احمدی و همکاران (2023) نشان داد که میزان اشتیاق تحصیلی در دانشجویان پزشکی دانشگاه علوم پزشکی زنجان قابلقبول است و راهبردهای خودتنظیمی نقش تعیینکننده در اشتیاق تحصیلی دارد. ازاینرو، پیشنهاد دادند با برگزاری کارگاههای آموزشی، اشتیاق تحصیلی دانشجویان تقویت شود (17). در پژوهش نکاوند و همکاران (2018) نیز میانگین نمره اشتیاق تحصیلی در دانشجویان علوم پزشکی دانشگاه آزاد اسلامی تهران از حد متوسط بالاتر بود و بین عوامل فردی (خودکارآمدی، مدیریت زمان، امید، حمایت خانواده) با اشتیاق تحصیلی همبستگی مثبت و معناداری وجود داشت. در این مطالعه تقویت عوامل فردی و عوامل دانشگاهی (محیط یاددهی - یادگیری، رهبری خدمتگزار، امکانات و تجهیزات فعالیتهای فوق برنامه) برای ارتقای اشتیاق تحصیلی پیشنهاد شد (18).
در بررسی سایر مطالعات به نظر میرسد عوامل مختلفی در اشتیاق تحصیلی دخیل هستند. به طوری که مشارکت دانشجویان پزشکی در فعالیتهای پژوهشی (19)، ساعتهای صرفشده برای مطالعه، جنسیت دانشجویان، وجود عوامل استرسزا، آمادگی مناسب برای امتحان و مشکلات خواب از عوامل پیشبینیکننده ابعاد مختلف انگیزه و اشتیاق بودهاند (20). عوامل متعددی فردی و تحصیلی از جمله رشته تحصیلی، مقطع، کیفیت آموزش، محیط یادگیری با اشتیاق تحصیلی تاثیرگذار است. از این رو گزارش نتایج متفاوت در خصوص اشتیاق تحصیلی در د
انشگاه ها امری غیرمنتظره نیست. توجه برنامهریزان آموزشی به حفظ و ارتقای اشتیاق و انگیزه دانشجویان پزشکی و شناسایی و تقویت راهبردهای فراانگیزشی، ضروری است. نتایج مطالعه نوروزی و همکاران (2022) نشان داد دانشجویان پزشکی از راهبردهای مختلفی برای تنظیم اشتیاق تحصیلی خود استفاده میکنند (21) و عوامل فردی مانند سن و وضعیت تأهل و قومیت نیز بر میزان اشتیاق تحصیلی دانشجویان مؤثر بوده است. نتایج مطالعه آراسته و همکاران (2023) درباره تبیین رابطه بین متغیرهای اشتیاق تحصیلی و عوامل مؤثر فردی و دانشگاهی نشان داد که با تقویت عوامل فردی و عوامل دانشگاهی میتوان اشتیاق تحصیلی را در دانشجویان علوم پزشکی پیشرفت داد (4).
از محدودیتهای این مطالعه، ماهیت مقطعی آن است. ازاینرو، فقط میتوان رابطه عوامل فردی را درباره اشتیاق تحصیلی گزارش کرد، اما برای اطمینان از وجود روابط بین متغیرهای مدنظر لازم است از مطالعات طولی استفاده گردد. غیرتصادفی بودن نمونهگیری و همچنین طراحی پرسشنامه در بستر آنلاین میتواند از دیگر محدودیتهای این مطالعه باشد.
نتیجهگیری
یافتههای این مطالعه نشان میدهد که هرچند میانگین سطح اشتیاق تحصیلی دانشجویان علوم پزشکی در حد متوسط است، اما دانشجویان مقطع بالینی (پزشکی) از سطوح بالاتری از اشتیاق برخوردارند. به نظر میرسد که محیط بالینی فرصتی منحصربهفرد برای یادگیری و تقویت اشتیاق تحصیلی فراهم میآورد؛ بنابراین، ضروری است که استادان توجه بیشتری به نیاز دانشجویان به مهارتهای بالینی و عملی و نه صرفاً دروس نظری، در فرآیند آموزش داشته باشند. ازآنجاکه اشتیاق تحصیلی یک سرمایهگذاری روانشناختی تلقی میشود، سطوح پایینتر اشتیاق تحصیلی میان دانشجویان کارشناسیارشد میتواند زنگ خطری برای دستاندرکاران تحصیلات تکمیلی باشد؛ بنابراین، پیشنهاد میشود که ارزیابیهای بیشتری در این باره انجام شود تا به شناسایی و رفع چالشهای موجود کمک شود.
ملاحظات اخلاقی
پیروی از اصول اخلاقی پژوهش
کلیه ملاحظات اخلاقی در پژوهشهای انسانی ازقبیل رضایت آگاهانه، محرمانگی، حفظ هویت فردی شرکتکنندگان و حق خروج از مطالعه رعایت شد. این مطالعه با کد IR.GOUMS.REC.1402.468 توسط کمیته اخلاق دانشگاه علوم پزشکی گلستان تصویب شد.
حمایت مالی
این تحقیق هیچگونه کمک مالی ازطرف سازمانهای دولتی، خصوصی و غیرانتفاعی دریافت نکرده است.
مشارکت نویسندگان
مفهومسازی و طراحی مطالعه: لیلا جویباری، اکرم ثناگو، فاطمه مهرآور، صبا پولائی، امیرحسین بابانژاد؛ جمعآوری دادهها: صبا پولائی، امیرحسین بابانژاد؛ تحلیل و تفسیر دادهها: فاطمه مهرآور؛ تهیه پیشنویس دستنوشته: اکرم ثناگو، صبا پولائی؛ بازبینی نقادانه دستنوشته برای محتوای فکری مهم: لیلا جویباری، اکرم ثناگو، فاطمه مهرآور، صبا پولائی.
تعارض منافع
بنابر اظهار نویسندگان، این مقاله تعارض منافع ندارد.
استفاده از هوش مصنوعی در فرآیند نگارش
نویسندگان اعلام میدارند که در فرآیند نگارش این مقاله، از هیچگونه فناوریهای هوش مصنوعی برای تولید محتوا، ایده، تجزیه و تحلیل و سایر موارد استفاده نشده است.
قدردانی
این پژوهش حاصل نتایج طرح تحقیقاتی کمیته تحقیقات و فناوری دانشجویی و معاونت تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی گلستان است. نویسندگان مراتب قدردانی خود را از تمامی دانشجویان گرامی که در این پژوهش مشارکت و همکاری کردند، اعلام میکنند.
فهرست منابع
1. Namazi A, Masjoudi M. Comparison of satisfaction with virtual education and its relationship with academic enthusiasm in medical and non-medical students of Islamic azad university, Rasht branch during the Corona Pandemic. J Sabzevar Univ Med Sci 2023;30(1):51-63.[Persian] [DOI:10.30468/jsums.2023.1541]
2. Ferguson T, Roofe C, Cook LD. Teachers' perspectives on sustainable development: the implications for education for sustainable development. Environ Educ Res 2021;27(9):1343-1359. [DOI:10.1080/13504622.2021.1921113]
3. Ganji B, Tavakoli S, Baniasadi Shahr-e Babak F, Asadi S. Surveying the relationship between internet addiction and academic engagement of students. Educ Strategy Med Sci 2016;9(2):150-155.[Persian] [Link]
4. Tashtoush M, Alali R, Wardat Y, AL-Shraifin N, Toubat H. The Impact of Information and communication technologies (ICT)-based education on the mathematics academic enthusiasm. J Educ Social Res 2023;13(3):284-293. [DOI:10.36941/jesr-2023-0077]
5. Jung Y, Ryu J. Associations between obesity and academic enthusiasm and social emotional competence: Moderating effects of gender and sleep quality. J Human Behav Social Environ 2023;33(2):276-295. [DOI:10.1080/10911359.2022.2052224]
6. Phan HP. Students' academic performance and various cognitive processes of learning: An integrative framework and empirical analysis. Educ Psychol 2010;30(3):297-322. [DOI:10.1080/01443410903573297]
7. Seyedmoharrami I, Pashib M, Tatari M, Mohammadi S. The effect of cognitive-behavioral Group therapy on achievement motivation and academic failure students among students of university of medical sciences. jmsthums 2016; 4 (1) :17-23.[Persian] [Link]
8. Bélanger F, Cantin S, Archambault I. Student engagement as a mediator process between peer victimization and achievement at the beginning of middle school. J Sch health 2023;93(11):973-981. [DOI:10.1111/josh.13388]
9. Hughes M, Salamonson Y, Metcalfe L. Student engagement using multiple-attempt 'Weekly Participation Task'quizzes with undergraduate nursing students. Nurse Educ Pract 2020;46:102803. [DOI:10.1016/j.nepr.2020.102803]
10. Bahrami-Vazir E, Azadi A, Sharifi N, Khodabandeh F, Otaghi M, Mohammadi A. Impact of case study-based teaching on academic enthusiasm of midwifery students toward ectopic pregnancy: A cross-sectional stud. J Med Educ Dev 2023;16(51):32-27. [DOI:10.32592/jmed.2023.16.51.32]
11. Moghadasi J, Keikavoosi-Arani L.Investigating the factors influencing students' academic enthusiasm for a shift of paradigm among education managers shaping academic pedagogy. BMC Med Educ 2023;23(1):480. [DOI:10.1186/s12909-023-04453-4]
12. Yang Y, Cai J. Profiles of PhD students' satisfaction and their relationships with demographic characteristics and academic career enthusiasm. Fron Psychol 2022;13:968541. [DOI:10.3389/fpsyg.2022.968541]
13. Panahi G, Ordouni T, Kazemi S. The effect of academic enthusiasm on academic hope through the mediating role of academic optimism in students. J Edu Psychol Studies 2023: 20(50) 33-20.[Persian] [DOI: 10.22111/jeps.2023.44536.5291]
14. Gunuc S, Kuzu A. Student engagement scale: development, reliability and validity. Assess Evaluat Higher Educ 2015;40(4):587-610. [DOI:10.1080/02602938.2014.938019]
15. Baraghi Irani Z, Begian Koole Marzi MJ, Moradi A, Nejati N. Confirmatory factor structure and psychometric characteristics of multidimensional student engagement scale. Educ Scholastic Studies 2020;8(2):113-142. [Persian] [Link]
16. Kotera Y, Aledeh M, Barnes K, Rushforth A, Adam H, Riswani R. Academic motivation of Indonesian University students: relationship with self-compassion and resilience. Healthcare 2022;10(10):2092. [DOI:10.3390/healthcare10102092]
17. Masoumi jahandizi H, Ahmadi M S, Hejazi M, Vakili M M. Prediction of academic enthusiasm based on self-regulated learning strategies and academic excitement in medical students. Educ Strategy Med Sci 2023;16 (2):115-123.[Persian] [Link]
18. Nekavand M, Jaafari P, Arasteh H. A model for promoting academic engagement in medical sciences students. Iranian J Med Educ 2018;18:446-457. [Persian] [Link]
19. Zhang G, Wu H, Xie AN, Cheng H. The association between medical student research engagement with learning outcomes. Med Educ Online 2022;27(1):2100039. [DOI:10.1080/10872981.2022.2100039]
20. da Silva Ezequiel O, Lucchetti ALG, Melo PF, Dias MG, e Silva DFL, Lameira TL, et al. Factors associated with motivation in medical students: A 30-month longitudinal study. Med Sci Educ 2022;32(6):1375-1385. [DOI:10.1007/s40670-022-01651-5]
21. Norouzi A, Alizadeh M, Parmelee D, Nedjat S, Norouzi S, Shariati M. Metamotivation in medical students: Explaining motivation regulation strategies in medical students. J Educ Health Promot 2022;11(1):157. [DOI:10.4103/jehp.jehp_1005_21]
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
