مرکز تحقیقات آموزش پزشکی، مرکز مطالعات و توسعه آموزش پزشکی، دانشگاه علومپزشکی گیلان، رشت، ایران ، taheri1049@gmil.com
چکیده: (96 مشاهده)
سردبیر گرامی
در عصر حاضر، دانشگاهها برای همگامی با نیازهای جامعه یادگیرنده قرن ۲۱ نیازمند تحول در نظامهای آموزشی در زمینه استفاده از روشهای نوین آموزشی هستند؛ فرآیندی که در آن اعضای هیئت علمی نقشی محوری ایفا میکنند(1, 2) . یکی از رویکردهای مؤثر در این زمینه، «گالری واک» است که طی آن شرکتکنندگان در گروههای کوچک، پاسخهای خود را به اشتراک گذاشته و با چرخش در کلاس، بازخورد همتا و تفکر انتقادی را تمرین میکنند(3). با این حال، محدودیت فضای فیزیکی و دشواری در ثبت نتایج، چالشهای نسخه سنتی این روش هستند که با بهرهگیری از فناوری دیجیتال قابل حل میباشند. فناوریهای نوین، بهویژه بردهای دیجیتال و پلتفرمهای تعاملی مانند Miro، این موانع را برطرف کردهاند. این ابزارها با ایجاد بستری نامحدود و همزمان، امکان نگارش متن، رسم دیاگرام و اشتراکگذاری فایل را فراهم میآورند. این ابزارها در درون یک اکوسیستم یادگیری دیجیتال قرار میگیرند که در آن استاد نقش تسهیلگر و طراح محیط یادگیری را دارد. (4, 5) با اینحال فناوری به تنهایی کافی نیست و اتخاذ رویکرد فراشناخت برای اساتید ضروری می باشد. توانمندسازی آنان به مهارتهای نظارت بر یادگیری و تحلیل استراتژیها، کمک میکند تا فرآیندهای فکری خود را تنظیم کرده و با نگاه از دریچه چشم دانشجویان، بالاترین ضریب اثربخشی آموزشی را محقق سازند (6, 7) به منظور طراحی و اجرای نظام مند برنامه توانمندسازی اساتید با این روش نوآورانه و بدلیل اهمیت موضوع از مدل طراحی معکوس (Backward Design) مشتمل بر ۳ مرحله الگوبرداری شد: (8)
مرحله A: شناسایی نتایج مطلوب
در این مرحله، اهداف نهایی کارگاه با تمرکز بر طیف وسیعی از توانایی طراحی انواع آزمونهای کتبی استاندارد تعریف شدند.
مرحله B: تعیین شواهد قابل قبول
برای سنجش دستیابی به اهداف تعیین شده در مرحله قبل، روشهای ارزیابی دسترسی به اهداف مشخص شد( طراحی چک لیست های ارزشیابی کیفیت سوالات، کیفیت مشارکت و کیفیت بازخورد همتایان)
مرحله C: برنامهریزی تجربیات یادگیری و آموزش
این بخش شامل ۵ فاز اصلی بود:
۱. آموزش و ارائه پلتفرم: در ابتدا آموزش عملی و سریع قابلیتهای کلیدی Miro برای طراحی و همکاری به شرکت کنندگان ارائه شد. سپس QRcode مربوط به برد دیجیتال طراحی شده در میرو، در اختیار شرکت کنندگان قرار داده شد.
در عصر حاضر، دانشگاهها برای همگامی با نیازهای جامعه یادگیرنده قرن ۲۱ نیازمند تحول در نظامهای آموزشی در زمینه استفاده از روشهای نوین آموزشی هستند؛ فرآیندی که در آن اعضای هیئت علمی نقشی محوری ایفا میکنند(1, 2) . یکی از رویکردهای مؤثر در این زمینه، «گالری واک» است که طی آن شرکتکنندگان در گروههای کوچک، پاسخهای خود را به اشتراک گذاشته و با چرخش در کلاس، بازخورد همتا و تفکر انتقادی را تمرین میکنند(3). با این حال، محدودیت فضای فیزیکی و دشواری در ثبت نتایج، چالشهای نسخه سنتی این روش هستند که با بهرهگیری از فناوری دیجیتال قابل حل میباشند. فناوریهای نوین، بهویژه بردهای دیجیتال و پلتفرمهای تعاملی مانند Miro، این موانع را برطرف کردهاند. این ابزارها با ایجاد بستری نامحدود و همزمان، امکان نگارش متن، رسم دیاگرام و اشتراکگذاری فایل را فراهم میآورند. این ابزارها در درون یک اکوسیستم یادگیری دیجیتال قرار میگیرند که در آن استاد نقش تسهیلگر و طراح محیط یادگیری را دارد. (4, 5) با اینحال فناوری به تنهایی کافی نیست و اتخاذ رویکرد فراشناخت برای اساتید ضروری می باشد. توانمندسازی آنان به مهارتهای نظارت بر یادگیری و تحلیل استراتژیها، کمک میکند تا فرآیندهای فکری خود را تنظیم کرده و با نگاه از دریچه چشم دانشجویان، بالاترین ضریب اثربخشی آموزشی را محقق سازند (6, 7) به منظور طراحی و اجرای نظام مند برنامه توانمندسازی اساتید با این روش نوآورانه و بدلیل اهمیت موضوع از مدل طراحی معکوس (Backward Design) مشتمل بر ۳ مرحله الگوبرداری شد: (8)
مرحله A: شناسایی نتایج مطلوب
در این مرحله، اهداف نهایی کارگاه با تمرکز بر طیف وسیعی از توانایی طراحی انواع آزمونهای کتبی استاندارد تعریف شدند.
مرحله B: تعیین شواهد قابل قبول
برای سنجش دستیابی به اهداف تعیین شده در مرحله قبل، روشهای ارزیابی دسترسی به اهداف مشخص شد( طراحی چک لیست های ارزشیابی کیفیت سوالات، کیفیت مشارکت و کیفیت بازخورد همتایان)
مرحله C: برنامهریزی تجربیات یادگیری و آموزش
این بخش شامل ۵ فاز اصلی بود:
۱. آموزش و ارائه پلتفرم: در ابتدا آموزش عملی و سریع قابلیتهای کلیدی Miro برای طراحی و همکاری به شرکت کنندگان ارائه شد. سپس QRcode مربوط به برد دیجیتال طراحی شده در میرو، در اختیار شرکت کنندگان قرار داده شد.
۲.تجربه گالری واک : شرکت کنندگان ، ایستگاههای مختلفی را که روی برد Miro طراحی شده بود، از طریق گوشی موبایل مشاهده نمودند. هر ایستگاه به توضیح یک دسته از انواع آزمونها اختصاص داشت:
ایستگاه A: سؤالات بسته
ایستگاه B: سؤالات کوتاه پاسخ
ایستگاه C: سؤالات باز
۳.طراحی سوالات دربرد دیجیتال توسط شرکت کنندگان بعنوان تمرین عملی: پس از بازدید از ایستگاههای مجازی، در ابتدا شرکتکنندگان به ۴ گروه تقسیم شدند و در هر گروه یک نماینده انتخاب شد سپس هر گروه نمونه سوالات مرتبط با اهداف یادگیری و چالش مطرح شده در برد خود را طراحی نمودند و نماینده گروه آنرا در برد دیجیتال مربوط به گروه ثبت کرد.
۴. بازخورد و نقد متقابل: در برد دیجیتال، به هر گروه یک رنگ خاص از استیکر اختصاص داده شد .وظیفه اصلی گروهها این بود که به بردهای گروه های دیگر سر بزنند و نظرات، پرسشها و پیشنهادات خود را در قالب کامنت متنی و گذاشتن استیکر رنگی مخصوص به خود روی پاسخهای گروههای دیگر ارائه دهند. (لازم به ذکر است شرکت کنندگان جهت پیشنهاد به سوالات طراحی شده به سایر گروه ها می توانستند از سایر امکانات برد میرو نظیر وارد کردن لینک،تصویر، گراف و ... نیز استفاده کنند). شرکت کنندگان به لینک چک لیستها در همان برد دیجیتال دسترسی داشتند و می توانستند از طریق آن به کیفیت سوالات طراحی شده سایر گروه ها امتیاز دهند. تسهیلگر در طول کارگاه بر اساس چک لیست طراحی شده فعالیتهای گروه ها را ارزیابی می کرد و در انتهای کارگاه به هر یک از گروه ها بازخورد شفاهی توسط مدرسین ارائه شد.
۵. جمع بندی و به اشتراک گذاری: پس از اینکه گروه ها نظرات خود را توسط نماینده در برد دیجیتال(در قالب کامنت، استیکرهای رنگی و ....) ثبت نمودند، نتایچ ثبت شده از طریق وایت بورد کارگاه ارائه شد و بازخورد و جمع بندی نهایی توسط مدرسین کارگاه ارائه گردید.
ارزشیابی: بر اساس نتایج بدست آمده از نظرات ۲۲ نفر از شرکت کنندگان کارگاه، اکثر شرکت کنندگان (بالای ۸۵درصد) رضایت داشته و موافق با بکارگیری و استفاده از برد مجازی بودند و نتایج ارزشیابی نقد همتایان و تعامل بین تیمی بیانگر اثربخشی برگزاری دوره توانمندسازی با روش فوق جهت اعضاء هیئت علمی بود.
نتیجهگیری و دستاوردها
طراحی و اجرای این کارگاه با موفقیت نشان داد که چگونه یک رویکرد فراشناختی، مبتنی بر تجربهی مستقیم، میتواند یادگیری را در میان اساتید عمیقتر و ماندگارتر کند. اساتید نه تنها دانش تئوریک خود را در مورد طراحی طیف وسیعی از انواع سؤالات کتبی افزایش دادند، بلکه با کسب مهارت عملی در استفاده از Miro، ابزار مناسب برای تعامل و همکاری متقابل در فرآیندهای آکادمیک به دست آوردند. ادغام این فرآیند در چارچوب مدل طراحی معکوس، نشان داد که تمام فعالیتها در راستای اهداف مشخص و معنادار کارگاه یعنی توانمندسازی اساتید در حوزه طراحی آزمونهای کتبی مؤثر قرار داشتند.
استفاده از هوش مصنوعی در فرایند نگارش مقاله
نویسندگان اعلام میدارند که در فرایند انتخاب مدل، ویرایش متن این مقاله از فناوری هوش مصنوعی Gemini 3 Pro و Grok 4.1 Fast استفاده شده است.
ایستگاه A: سؤالات بسته
ایستگاه B: سؤالات کوتاه پاسخ
ایستگاه C: سؤالات باز
۳.طراحی سوالات دربرد دیجیتال توسط شرکت کنندگان بعنوان تمرین عملی: پس از بازدید از ایستگاههای مجازی، در ابتدا شرکتکنندگان به ۴ گروه تقسیم شدند و در هر گروه یک نماینده انتخاب شد سپس هر گروه نمونه سوالات مرتبط با اهداف یادگیری و چالش مطرح شده در برد خود را طراحی نمودند و نماینده گروه آنرا در برد دیجیتال مربوط به گروه ثبت کرد.
۴. بازخورد و نقد متقابل: در برد دیجیتال، به هر گروه یک رنگ خاص از استیکر اختصاص داده شد .وظیفه اصلی گروهها این بود که به بردهای گروه های دیگر سر بزنند و نظرات، پرسشها و پیشنهادات خود را در قالب کامنت متنی و گذاشتن استیکر رنگی مخصوص به خود روی پاسخهای گروههای دیگر ارائه دهند. (لازم به ذکر است شرکت کنندگان جهت پیشنهاد به سوالات طراحی شده به سایر گروه ها می توانستند از سایر امکانات برد میرو نظیر وارد کردن لینک،تصویر، گراف و ... نیز استفاده کنند). شرکت کنندگان به لینک چک لیستها در همان برد دیجیتال دسترسی داشتند و می توانستند از طریق آن به کیفیت سوالات طراحی شده سایر گروه ها امتیاز دهند. تسهیلگر در طول کارگاه بر اساس چک لیست طراحی شده فعالیتهای گروه ها را ارزیابی می کرد و در انتهای کارگاه به هر یک از گروه ها بازخورد شفاهی توسط مدرسین ارائه شد.
۵. جمع بندی و به اشتراک گذاری: پس از اینکه گروه ها نظرات خود را توسط نماینده در برد دیجیتال(در قالب کامنت، استیکرهای رنگی و ....) ثبت نمودند، نتایچ ثبت شده از طریق وایت بورد کارگاه ارائه شد و بازخورد و جمع بندی نهایی توسط مدرسین کارگاه ارائه گردید.
ارزشیابی: بر اساس نتایج بدست آمده از نظرات ۲۲ نفر از شرکت کنندگان کارگاه، اکثر شرکت کنندگان (بالای ۸۵درصد) رضایت داشته و موافق با بکارگیری و استفاده از برد مجازی بودند و نتایج ارزشیابی نقد همتایان و تعامل بین تیمی بیانگر اثربخشی برگزاری دوره توانمندسازی با روش فوق جهت اعضاء هیئت علمی بود.
نتیجهگیری و دستاوردها
طراحی و اجرای این کارگاه با موفقیت نشان داد که چگونه یک رویکرد فراشناختی، مبتنی بر تجربهی مستقیم، میتواند یادگیری را در میان اساتید عمیقتر و ماندگارتر کند. اساتید نه تنها دانش تئوریک خود را در مورد طراحی طیف وسیعی از انواع سؤالات کتبی افزایش دادند، بلکه با کسب مهارت عملی در استفاده از Miro، ابزار مناسب برای تعامل و همکاری متقابل در فرآیندهای آکادمیک به دست آوردند. ادغام این فرآیند در چارچوب مدل طراحی معکوس، نشان داد که تمام فعالیتها در راستای اهداف مشخص و معنادار کارگاه یعنی توانمندسازی اساتید در حوزه طراحی آزمونهای کتبی مؤثر قرار داشتند.
استفاده از هوش مصنوعی در فرایند نگارش مقاله
نویسندگان اعلام میدارند که در فرایند انتخاب مدل، ویرایش متن این مقاله از فناوری هوش مصنوعی Gemini 3 Pro و Grok 4.1 Fast استفاده شده است.
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
تکنولوژی آموزشی، یادگیری الکترونیکی،آموزش مجازی
فهرست منابع
1. Barnett R. The ecological university: A feasible utopia: Routledge; 2017. [DOI:10.4324/9781315194899]
2. Gibbs G. Reflections on the changing nature of educational development. International journal for academic development. 2013;18(1):4-14. [DOI:10.1080/1360144X.2013.751691]
3. Alkhateeb NE, Bigdeli S, Mirhosseini FM. Enhancing student engagement in electronic platforms: e-gallery walk. Acta Medica Iranica. 2024:74-9. [DOI:10.18502/acta.v62i2.17038]
4. Allah RK. The use of Miro in teaching practice. Exchanges: The Interdisciplinary Research Journal. 2023;10(3):77-91. [DOI:10.31273/eirj.v10i3.1277]
5. Nkrahene NS. Best Collaborative Whiteboard Software 2025. 2025.
6. Lin X, Schwartz DL, Hatano G. Toward teachers' adaptive metacognition. Computers as Metacognitive Tools for Enhancing Learning: Routledge; 2018. : 245-55. [DOI:10.1207/s15326985ep4004_6]
7. Zohar A. Teachers' metacognitive knowledge and the instruction of higher order thinking. Teaching and teacher Education. 1999;15(4):413-29. [DOI:10.1016/S0742-051X(98)00063-8]
8. Lungu I. Backward Design-An Innovative Instructional Model in Planning Higher Education Courses. Bulletin of the Transilvania University of Braşov, Series VII: Social Sciences and Law. 2024;17(2.2-Suppl):99-108. [DOI:10.31926/but.ssl.2024.17.66.4.9]
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
