دوره 18، شماره 1 - ( 1405 )
جلد 18 شماره 1 صفحات 45-31 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Raadabadi M, Amery H, Dehghan Mirkabad A. The Impact of Cultural Distance and Perceived Discrimination on the Behavioral Intentions of International Students: A Case Study at Shahid Sadoughi University of Medical Sciences, Yazd. Res Med Edu 2026; 18 (1) :31-45
URL: http://rme.gums.ac.ir/article-1-1534-fa.html
URL: http://rme.gums.ac.ir/article-1-1534-fa.html
رعدآبادی مهدی، عامری حسین، دهقان میرک آباد علی. تاثیر فاصلۀ فرهنگی و تبعیض ادراکشده بر تمایلات رفتاری دانشجویان خارجی: مطالعۀ موردی در دانشگاه علوم پزشکی شهیدصدوقی یزد. پژوهش در آموزش علوم پزشکی. 1405; 18 (1) :31-45
مرکز تحقیقات تروما، دانشگاه علوم پزشکی شهیدصدوقی یزد، یزد، ایران ، mehdiraadabadi@gmail.com
متن کامل [PDF 670 kb]
(160 دریافت)
| چکیده (HTML) (470 مشاهده)
ملاحظات اخلاقی
پیروی از اصول اخلاق پژوهش
این پژوهش با رعایت اصول اخلاقی پژوهش شامل رضایت آگاهانۀ شرکتکنندگان، محرمانهماندن اطلاعات و عدم اجبار برای شرکت در پژوهش انجام شده است. همچنین، پروپوزال تحقیق پس از تأیید علمی، مورد تصویب کمیتۀ اخلاق در پژوهش دانشکدۀ بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شهیدصدوقی یزد با کد IR.SSU.SPH.REC.1403.231 قرار گرفته است.
حمایت مالی
این مطالعه با حمایت مالی مرکز تحقیقات مدیریت و سیاستگذاری سلامت دانشگاه علوم پزشکی شهیدصدوقی یزد انجام شده است.
مشارکت نویسندگان
طراحی مطالعه، نظارت بر اجرای پژوهش، تحلیل دادهها و تأیید نسخه نهایی مقاله: مهدی رعدآبادی؛ مشاوره روششناختی، تحلیل دادهها و ویرایش نهایی مقاله: حسین عامری؛گردآوری داده ها، بازبینی انتقادی محتوا و نگارش پیشنویس مقاله: علی دهقان میرکآباد؛ همۀ نویسندگان در تهیه و تصویب نسخه نهایی مقاله مشارکت داشتهاند.
تعارض منافع
نویسندگان این مقاله هیچگونه تعارض منافع مالی یا غیرمالی دربارۀ این پژوهش ندارند.
استفاده از هوش مصنوعی در فرایند نگارش
در فرایند نگارش این مقاله از ابزارهای هوش مصنوعی استفاده نشده است و تمامی محتوای ارائهشده حاصل تحلیل و نگارش نویسندگان است.
قدردانی
از همۀ دانشجویان خارجی دانشگاه علوم پزشکی شهیدصدوقی یزد که در این مطالعه مشارکت کردند، همچنین از مرکز تحقیقات مدیریت و سیاست گذاری سلامت دانشگاه علوم پزشکی شهیدصدوقی یزد برای حمایتهای فنی و مالی صمیمانه تشکر میکنیم.
متن کامل: (63 مشاهده)
مقدمه
جهانیشدن آموزش عالی در سالهای اخیر باعث افزایش بیسابقه در جذب دانشجویان بینالمللی شده است. این روند نهتنها یک راهبرد اقتصادی برای دانشگاهها محسوب میشود، بلکه یک عامل حیاتی در غنیسازی محیطهای یادگیری و آمادهسازی دانشجویان برای شهروندیِ جهانی است. یکی از چالشهای اصلی که دانشجویان خارجی با آن مواجهاند، تجربۀ تفاوتهای فرهنگی و احساس فاصلۀ فرهنگی ادراکشده است؛ مفهومی که نشاندهندۀ دامنۀ تفاوتهای فرهنگی میان فرهنگ میزبان و فرهنگ دانشجویان خارجی است (1). فاصلۀ فرهنگی ادراکشده میتواند بر تصویر مقصد آموزشی و رفتارهای مرتبط با آن تأثیر بگذارد و در ادبیات گردشگری و آموزش بینالملل، بهعنوان عامل تعیینکننده در رضایت، انطباق اجتماعی، و تمایلات رفتاری دانشجویان شناخته شده است (2,3).
اهمیتِ پرداختن به فاصلۀ فرهنگی ادراکشده از آن جهت است که این متغیر میتواند بر ابعاد مختلفی از تجربیات افراد در محیطهای جدید ازجمله تصویر شناختی، تصویر عاطفی، و تمایلات رفتاری تأثیر بگذارد. تصویر شناختی از مقصد به باورها و اطلاعات دانشجویان دربارۀ ویژگیها و محیط فرهنگی و اجتماعی مقصد اشاره دارد و نقش مهمی در شکلگیری انتظارات آموزشی و فرهنگی دارد (4). تصویر عاطفی از مقصد پاسخهای عاطفی و احساسات دانشجویان درمورد محیط میزبان، مانند رضایت، تعلق، و راحتی روانی را شامل میشود (5). درنهایت، تمایلات رفتاری نیز به نیتها و اقدامات دانشجویان شامل تعاملات اجتماعی، بازدید از مکانها، و مشارکت در فعالیتهای فرهنگی اشاره دارد که تحتتأثیر تجربۀ فاصلۀ فرهنگی و تصویر مقصد قرار میگیرد (6,7).
از دیدگاه نظری، فاصلۀ فرهنگی ادراکشده را میتوان ذیل نظریۀ هویت اجتماعی تحلیل کرد. براساس این نظریه، افراد تمایل دارند خود را در گروههای اجتماعی مختلف دستهبندی کنند و هویت فردی آنان با تعلق به گروههای درونگروهی و تمایز از برونگروه تعریف میشود (8). در محیطهای آموزشی، هرچه تفاوتهای فرهنگی برجستهتر باشد، مرزهای «ما» و «آنها» پررنگتر شده و احتمال شکلگیری پیشداوریها و تبعیض افزایش مییابد (9). این فرایند میتواند بر تصویر شناختی و عاطفی مقصد آموزشی و درنهایت بر تمایلات رفتاری دانشجویان خارجی تأثیر بگذارد. این فرایند میتواند فاصلۀ فرهنگی را تشدید کند و بر تصویر شناختی و عاطفی افراد از مقصد تأثیر منفی بگذارد، که درنهایت به تمایلات رفتاری نامطلوب مانند اجتناب از تعاملات اجتماعی یا ترک زودهنگام مقصد منجر شود (10). بنابراین، نظریۀ هویت اجتماعی چهارچوبی تحلیلی فراهم میکند تا بتوان ارتباط میان تفاوتهای فرهنگی، مرزگذاریهای اجتماعی، و تجربیات افراد در محیطهای چندفرهنگی را بهتر درک کرد.
با تمرکز بر دانشجویان بینالمللی بهعنوان گروهی خاص از گردشگران آموزشی، فاصلۀ فرهنگی ادراکشده میتواند نقش مهمی در فرایند انطباق آنان ایفا کند. مطالعات پیشین نشان میدهند که دانشجویان بینالمللی نهفقط با تجربۀ فاصلۀ فرهنگی مواجهاند، بلکه گاهی با تبعیض ادراکشده نیز روبهرو میشوند که میتواند فرایند انطباق روانی آنان را پیچیدهتر کند و پیامدهایی مانند اضطراب، افسردگی، و احساس طردشدگی ایجاد کند (11,12). همچنین، تبعیض ادراکشده میتواند بر رفتارهای مرتبط با مقصد، ازجمله تبلیغات منفی دهانبهدهان و کاهش وفاداری به مقصد آموزشی اثرگذار باشد (7). پرداختن به این مفهوم برای دانشجویان کمککننده است، زیرا میتواند به شناسایی راهکارهایی برای کاهش تفاوتهای فرهنگی کمک کند؛ مانند برنامههای آموزشی فرهنگی یا حمایتهای اجتماعی، که درنتیجه انطباق بهتر، رضایت بیشتر، و تمایلات مثبت رفتاری مانند ادامۀ تحصیل یا توصیۀ دانشگاه به دیگران را تقویت کند. درمقابل، نادیدهگرفتن فاصلۀ فرهنگی ادراکشده میتواند پیامدهایی مانند افزایش اضطراب، افسردگی، احساس طردشدگی، کاهش عملکرد تحصیلی، و حتی ترک تحصیل را به همراه داشته باشد، که این امر نهفقط بر فرد دانشجو بلکه بر اعتبار دانشگاه و اقتصاد محلی تأثیر منفی میگذارد (15-13).
اهمیتِ پرداختن به فاصلۀ فرهنگی ادراکشده از آن جهت است که این متغیر میتواند بر ابعاد مختلفی از تجربیات افراد در محیطهای جدید ازجمله تصویر شناختی، تصویر عاطفی، و تمایلات رفتاری تأثیر بگذارد. تصویر شناختی از مقصد به باورها و اطلاعات دانشجویان دربارۀ ویژگیها و محیط فرهنگی و اجتماعی مقصد اشاره دارد و نقش مهمی در شکلگیری انتظارات آموزشی و فرهنگی دارد (4). تصویر عاطفی از مقصد پاسخهای عاطفی و احساسات دانشجویان درمورد محیط میزبان، مانند رضایت، تعلق، و راحتی روانی را شامل میشود (5). درنهایت، تمایلات رفتاری نیز به نیتها و اقدامات دانشجویان شامل تعاملات اجتماعی، بازدید از مکانها، و مشارکت در فعالیتهای فرهنگی اشاره دارد که تحتتأثیر تجربۀ فاصلۀ فرهنگی و تصویر مقصد قرار میگیرد (6,7).
از دیدگاه نظری، فاصلۀ فرهنگی ادراکشده را میتوان ذیل نظریۀ هویت اجتماعی تحلیل کرد. براساس این نظریه، افراد تمایل دارند خود را در گروههای اجتماعی مختلف دستهبندی کنند و هویت فردی آنان با تعلق به گروههای درونگروهی و تمایز از برونگروه تعریف میشود (8). در محیطهای آموزشی، هرچه تفاوتهای فرهنگی برجستهتر باشد، مرزهای «ما» و «آنها» پررنگتر شده و احتمال شکلگیری پیشداوریها و تبعیض افزایش مییابد (9). این فرایند میتواند بر تصویر شناختی و عاطفی مقصد آموزشی و درنهایت بر تمایلات رفتاری دانشجویان خارجی تأثیر بگذارد. این فرایند میتواند فاصلۀ فرهنگی را تشدید کند و بر تصویر شناختی و عاطفی افراد از مقصد تأثیر منفی بگذارد، که درنهایت به تمایلات رفتاری نامطلوب مانند اجتناب از تعاملات اجتماعی یا ترک زودهنگام مقصد منجر شود (10). بنابراین، نظریۀ هویت اجتماعی چهارچوبی تحلیلی فراهم میکند تا بتوان ارتباط میان تفاوتهای فرهنگی، مرزگذاریهای اجتماعی، و تجربیات افراد در محیطهای چندفرهنگی را بهتر درک کرد.
با تمرکز بر دانشجویان بینالمللی بهعنوان گروهی خاص از گردشگران آموزشی، فاصلۀ فرهنگی ادراکشده میتواند نقش مهمی در فرایند انطباق آنان ایفا کند. مطالعات پیشین نشان میدهند که دانشجویان بینالمللی نهفقط با تجربۀ فاصلۀ فرهنگی مواجهاند، بلکه گاهی با تبعیض ادراکشده نیز روبهرو میشوند که میتواند فرایند انطباق روانی آنان را پیچیدهتر کند و پیامدهایی مانند اضطراب، افسردگی، و احساس طردشدگی ایجاد کند (11,12). همچنین، تبعیض ادراکشده میتواند بر رفتارهای مرتبط با مقصد، ازجمله تبلیغات منفی دهانبهدهان و کاهش وفاداری به مقصد آموزشی اثرگذار باشد (7). پرداختن به این مفهوم برای دانشجویان کمککننده است، زیرا میتواند به شناسایی راهکارهایی برای کاهش تفاوتهای فرهنگی کمک کند؛ مانند برنامههای آموزشی فرهنگی یا حمایتهای اجتماعی، که درنتیجه انطباق بهتر، رضایت بیشتر، و تمایلات مثبت رفتاری مانند ادامۀ تحصیل یا توصیۀ دانشگاه به دیگران را تقویت کند. درمقابل، نادیدهگرفتن فاصلۀ فرهنگی ادراکشده میتواند پیامدهایی مانند افزایش اضطراب، افسردگی، احساس طردشدگی، کاهش عملکرد تحصیلی، و حتی ترک تحصیل را به همراه داشته باشد، که این امر نهفقط بر فرد دانشجو بلکه بر اعتبار دانشگاه و اقتصاد محلی تأثیر منفی میگذارد (15-13).
دانشجویان خارجی هم مصرفکنندگان خدمات آموزشی و هم بازیگران فعال در صنعت گردشگری هستند؛ بنابراین، تجربههای آنان میتواند بر برند و جذابیت مقصد اثرگذار باشد. نادیدهگرفتن این موضوع میتواند منجر به سیاستگذاریهای ناکارآمد و کاهش رضایت دانشجویان بینالمللی شود. در مروری بر متون پیشین، شواهدی از ارتباط متغیرهای مستقل (فاصلۀ فرهنگی و تبعیض ادراکشده) با تمایلات رفتاری دانشجویان خارجی ارائه شده است. برای نمونه، مطالعات نشان میدهند که فاصلۀ فرهنگی ادراکشده میتواند بر تصویر شناختی و عاطفی از مقصد تأثیر منفی بگذارد و درنتیجه تمایلات رفتاری مانند قصد بازدید مجدد یا تبلیغات دهانبهدهان را کاهش دهد (6,16,17). همچنین، تبعیض ادراکشده با پیامدهای روانی مانند اضطراب و افسردگی مرتبط است که این عوامل میتوانند تمایلات رفتاری منفی را تقویت کنند (13-11). بااینحال، مروری نقادانه بر این متون حاکی از محدودیتهایی است: بسیاری از مطالعات بر گردشگران عمومی تمرکز کردهاند و کمتر به دانشجویان خارجی پرداختهاند (2,3). همچنین، بررسی همزمان نقش فاصلۀ فرهنگی و تبعیض ادراکشده بر ابعاد تصویر مقصد و تمایلات رفتاری در بافتهای فرهنگی خاص مانند ایران نادر است. علاوهبراین، پژوهشها اغلب جنبههای مثبت فاصلۀ فرهنگی (مانند اصالت وجودی) را برجسته کردهاند، اما تأثیرات منفی آن بر دانشجویان در محیطهای آموزشی را کمتر موردنقد قرار دادهاند (3,17). این شکاف دانش نشان میدهد که نیاز به تولید شواهدِ بیشتر در زمینههای خاص وجود دارد تا بتوان مدلهای جامعتری برای انطباق دانشجویان توسعه داد.باتوجه به زمینه مطالعۀ حاضر، انجام این طرح در شهر یزد، که بهعنوان یکی از شهرهای ثبتشده در فهرست میراث جهانی یونسکو شناخته میشود و دارای پیشینۀ فرهنگی و اجتماعی غنی است، اهمیت ویژهای دارد (18). تفاوتهای فرهنگی میان دانشجویان بینالمللی و جامعۀ محلی یزد، بهویژه درزمینۀ سبک زندگی، هنجارهای اجتماعی، و ارزشهای فرهنگی میتواند زمینهساز تجربۀ فاصلۀ فرهنگی و تبعیض شود (6,10). علاوهبراین، دانشگاه علوم پزشکی شهیدصدوقی یزد بهعنوان یک مرکز آموزشی برجسته در حوزۀ علوم پزشکی، میزبان دانشجویان بینالمللی از کشورهای مختلف است که اغلب با چالشهای فرهنگی در محیطهای بالینی و آموزشی روبهرو میشوند. فواید انجام این طرح در ساختار آموزش علوم پزشکی شامل بهبود سیاستهای جذب و حمایت از دانشجویان بینالملل، کاهش نرخ ترک تحصیل، ارتقای کیفیت آموزش از طریق برنامههای فرهنگی، و تقویت برند دانشگاه بهعنوان یک مقصد آموزشی ـ فرهنگی است. این یافتهها میتواند به سیاستگذاران محلی و دانشگاهی کمک کند تا راهبردهای مؤثرتری برای کاهش فاصلۀ فرهنگی، تبعیض، و بهبود تمایلات رفتاری دانشجویان طراحی کنند که درنهایت باعث توسعۀ اقتصادی و فرهنگی یزد از طریق گردشگری آموزشی شود. بهعلاوه، یافتههای این پژوهش میتواند با تبیین بهتر تجربیات و نیازهای دانشجویان بینالمللی، در ارائۀ راهبردهای مؤثر برای کاهش فاصلۀ فرهنگی و تبعیض و ارتقای کیفیت زندگی و تصویر یزد بهعنوان مقصد آموزشی ـ فرهنگی کمک کند. بنابراین، هدف این تحقیق تعیین تأثیر فاصلۀ فرهنگی و تبعیض ادراکشده بر تمایلات رفتاری دانشجویان بینالمللی در دانشگاه علوم پزشکی شهیدصدوقی یزد است.
روشها
مطالعۀ حاضر از نوع تحلیلی مقطعی است که در سال 1403 انجام شد. محیط پژوهش پردیس (دانشکده) بینالملل وابسته به دانشگاه علوم پزشکی شهیدصدوقی یزد و جامعۀ تحقیق دربرگیرندۀ همۀ دانشجویان خارجی در این دانشکده بودند. دانشجویان درحال تحصیل در رشتههای پزشکی، داروسازی، دندانپزشکی، و پرستاری بودند. در این مطالعه نمونهگیری صورت نگرفت و همۀ دانشجویان خارجی بهصورت سرشماری وارد مطالعه شدند. معیار ورود دانشجویان به مطالعه تمایل جهت شرکت در تحقیق، تسلط به یکی از دو زبان فارسی یا انگلیسی، حضور حداقل یک ترم تحصیلی در دانشگاه علوم پزشکی یزد و تابعیت خارجی دانشجوی شرکت کننده در مطالعه بود. دانشجویانی که پرسشنامهها را ناقص تکمیل کردند یا در حین مطالعه تمایلی به مشارکت نداشتند از مطالعه خارج شدند. بهاینترتیب، همۀ ۱۲۴ نفر دانشجوی خارجی که جامعۀ پژوهش را تشکیل میدادند، بهطور کامل در مطالعه مشارکت داده شدند.
روشها
مطالعۀ حاضر از نوع تحلیلی مقطعی است که در سال 1403 انجام شد. محیط پژوهش پردیس (دانشکده) بینالملل وابسته به دانشگاه علوم پزشکی شهیدصدوقی یزد و جامعۀ تحقیق دربرگیرندۀ همۀ دانشجویان خارجی در این دانشکده بودند. دانشجویان درحال تحصیل در رشتههای پزشکی، داروسازی، دندانپزشکی، و پرستاری بودند. در این مطالعه نمونهگیری صورت نگرفت و همۀ دانشجویان خارجی بهصورت سرشماری وارد مطالعه شدند. معیار ورود دانشجویان به مطالعه تمایل جهت شرکت در تحقیق، تسلط به یکی از دو زبان فارسی یا انگلیسی، حضور حداقل یک ترم تحصیلی در دانشگاه علوم پزشکی یزد و تابعیت خارجی دانشجوی شرکت کننده در مطالعه بود. دانشجویانی که پرسشنامهها را ناقص تکمیل کردند یا در حین مطالعه تمایلی به مشارکت نداشتند از مطالعه خارج شدند. بهاینترتیب، همۀ ۱۲۴ نفر دانشجوی خارجی که جامعۀ پژوهش را تشکیل میدادند، بهطور کامل در مطالعه مشارکت داده شدند.
ابزار مورد استفاده در این مطالعه، پرسشنامۀ فاصلۀ فرهنگی، تبعیض و تصویر مقصد (PCDDI- Perceived Cultural Distance, Discrimination, and Destination Image Questionnaire) برگرفته از مطالعۀ لی هانگ و هسو (Le Hong & Hsu) (19) است. بخش اول پرسشنامه شامل سؤالات دموگرافیکی از قبیل جنسیت، سن، وضعیت تأهل، کشور مبدأ، سالهای حضور در کشور مقصد و رشتۀ تحصیلی بود. بخش دوم پرسشنامه شامل 27 سؤال در 5 حیطه فاصلۀ فرهنگی ادراکشده (5 سؤال)، تبعیض ادراکشده (7 سؤال)، تصویر شناختی از مقصد (6 سؤال)، تصویر عاطفی از مقصد (4 سؤال)، و قصد رفتاری (5 سؤال) بود. طیف پاسخگویی و گزینههای پرسشنامه برای هریک از سؤالات طیف لیکرت پنجگزینهای (کاملاً موافق=5 تا کاملاً مخالف=1) بود. بازۀ نمرات برای هر حیطه براساس جمع امتیازات سؤالات محاسبه شد: فاصلۀ فرهنگی ادراکشده (بازۀ 5 تا 25)، تبعیض ادراکشده (بازۀ 7 تا 35)، تصویر شناختی از مقصد (بازۀ 6 تا 30)، تصویر عاطفی از مقصد (بازۀ 4 تا 20) و قصد رفتاری (بازۀ 5 تا 25). برای محاسبۀ نمرات نهایی در هر حیطه، جمع امتیازات سؤالات هر حیطه بر تعداد سؤالات آن حیطه تقسیم شد تا میانگین نمره در بازۀ 1 تا 5 به دست آید. نحوۀ تفسیر نمرات به این صورت بود که میانگینهای بالاتر (نزدیک به 5) در هر حیطه نشاندهندۀ سطوح بالاتر از آن متغیر است. برای نمرۀ کلی پرسشنامه، میانگین کل سؤالات (27 سؤال) محاسبه شد که در بازۀ 1 تا 5 قرار میگرفت. ازآنجاکه پرسشنامه بهصورت خوداظهاری تکمیل میشد، احتمال بروز تورش پاسخدهی وجود داشت. برای کنترل این محدودیت، چندین اقدام انجام شد: نخست، ناشناسبودن پاسخها از طریق عدم جمعآوری اطلاعات (مانند نام یا شمارۀ دانشجویی) تضمین شد تا دانشجویان بدون نگرانی از قضاوت، پاسخهای صادقانه ارائه دهند. همچنین، دستورالعملهای واضحی در ابتدای پرسشنامه ارائه شد تا پاسخدهندگان به پاسخدهی صادقانه تشویق شوند. برای کاهش ابهام در سؤالات، از مقیاسهای معتبر و استاندارد استخراجشده از مطالعات پیشین استفاده شد. درنهایت، در مرحلۀ تحلیل دادهها روشهای آماری مانند بررسی همسانی داخلی (آلفای کرونباخ) به کار گرفته شد تا اعتبار پاسخها ارزیابی و تورشهای احتمالی شناسایی و کنترل شود. نحوۀ جمعآوری دادهها بهصورت میدانی و حضوری از دانشجویان بینالمللی دانشگاه علوم پزشکی شهیدصدوقی یزد انجام شد. پرسشنامهها در دانشکدۀ بینالملل و در بین کلاسهای درس در اختیار دانشجویان قرار گرفت و آنان بهصورت داوطلبانه یکی از نسخههای فارسی یا انگلیسی پرسشنامه را تکمیل کردند. محقق در طول ترم تحصیلی، از مهر تا آذر ۱۴۰۳، بهصورت منظم و در ساعات مختلف روز (از صبح تا عصر) به دانشکده مراجعه کرده و فرایند جمعآوری دادهها را انجام داد تا حداکثر مشارکت دانشجویان حاصل شود. پیش از آغاز جمعآوری دادهها، مجوز اخلاقی از کمیتۀ اخلاق در پژوهش دانشگاه علوم پزشکی شهیدصدوقی یزد اخذ شد. برای رعایت اصول اخلاقی، رضایت آگاهانۀ دانشجویان بهصورت شفاهی جلب شد، بهگونهای که اهداف مطالعه، نحوۀ استفاده از دادهها، محرمانگی اطلاعات، و داوطلبانهبودن مشارکت قبل از توزیع پرسشنامه توضیح داده شد. دانشجویان همچنین از حق انصراف از مطالعه در هر زمان بدون هیچگونه پیامدی آگاه شدند.
روایی و پایایی پرسشنامۀ انگلیسی قبلاً در مطالعۀ لی هانگ و هسو(Le Hong & Hsu) (19) بررسی شده است. درخصوص پرسشنامۀ فارسی، جهت برگردان ابزار به زبان فارسی از دستورالعمل تهیهشده توسط چاوز و کانینو (Chávez & Canino) (20) برای ترجمه و متناسبسازی فرهنگی ابزار استفاده شد. برایناساس، از فرایند ترجمه ـ ترجمۀ مجدد استفاده شد. پس از ترجمۀ پرسشنامه توسط یک مترجم حرفهای، در کمیتهای متشکل از 3 نفر متخصص دوزبانه این ترجمه بررسی شد. ویژگی متخصصین شامل تسلط به زبان خارجی و تجربۀ ابزارسازی و بومیسازی ابزار بود. در گام بعدی، نظرهای افراد صاحبنظر در مورد موضوع مورد بررسی اخذ شد. پس از جمعبندی نظرات افراد صاحبنظر، ابزار ترجمهشده به زبان فارسی مجدداً توسط یک نفر مترجم حرفهای که مسلط به زبان انگلیسی است به زبان انگلیسی برگردانده شد (بدون دسترسی به پرسشنامۀ اصلی زبان انگلیسی). سپس توسط کمیتۀ دوزبانه دربارۀ وضوح عبارات پرسشنامۀ ترجمهشده بحث شد و این پرسشنامه با پرسشنامۀ اصلی تطبیق و مقایسه و ارزیابی شد تا هرگونه اختلافْ مشخص شود و در نهایت نسخۀ فارسی ابزار تهیه شد. درپایان، نهاییسازی پرسشنامه در کمیتهای مجزا (Expert Panel) بررسی و مورد تأیید قرار گرفت. روایی صوری بهصورت کیفی و از طریق نظرخواهی از گروه هدف بررسی شد. در این مرحله، شرکتکنندگان نظر خود را درخصوص وضوح، سادگی، و تناسب آیتمهای پرسشنامه ارائه دادند و اصلاحات لازم براساس بازخورد آنان اعمال شد. روایی محتوایی نیز با استفاده از نظر 9 نفر از متخصصان و از طریق محاسبۀ شاخص نسبت روایی محتوا (77/0CVR=) و شاخص روایی محتوا (80/0CVI=) انجام شد. تحلیل دادهها با استفاده از نرمافزار IBM SPSS Statistics نسخۀ 21 و SmartPLS نسخۀ 3 انجام گرفت. در گام نخست، آمار توصیفی برای توصیف ویژگیهای جمعیتشناختی نمونه مورد استفاده قرار گرفت. سپس بهمنظور ارزیابی روایی سازهها و اطمینان از برازش مناسب مدل، از تحلیل عاملی تأییدی (CFA- Confirmatory Factor Analysis) مرتبۀ دوم استفاده شد. در این تحلیل، تمامی معادلات اندازهگیری مرتبۀ اول و دوم (بارهای عاملی) با استفاده از آمارۀ t آزمون شدند؛ بهطوری که اگر مقدار قدرمطلق آمارۀ t بزرگتر از 96/1 بود، رابطۀ مربوطه در سطح اطمینان 95 درصد معنادار تلقی میشد. همچنین، شاخصهایی نظیر بارهای عاملی، روش فورنل و لارکر (Fornell & Larcker)، پایایی ترکیبی (Composite Reliability)، میانگین واریانس استخراج شده (AVE-Average Variance Extracted) و آلفای کرونباخ بررسی شد. میانگین واریانس استخراجشده نشاندهندۀ آن است که چه مقدار از واریانس شاخصها با سازۀ پنهان توضیح داده میشود و مقدار AVE بالاتر از 5/0 نشاندهندۀ روایی همگرا (convergent validity) مناسب است. پایایی ترکیبی برای ارزیابی پایایی داخلی سازهها استفاده شد و مقادیر بالاتر از 7/0 نشاندهندۀ پایایی قابل قبول بود. آلفای کرونباخ نیز برای سنجش همسانی داخلی اقلام هر سازه به کار رفت و مقادیر بالای 7/0 بیانگر پایایی مناسب است. روش فورنل و لارکر (Fornell & Larcker) برای ارزیابی روایی تشخیصی به کار گرفته شد؛ این معیار بیان میکند که مقدار میانگین واریانس استخراجشدۀ هر سازه باید بیشتر از مربع همبستگی آن سازه با سایر سازهها باشد. اگر مقدار AVE یک سازه از مربع همبستگی آن با سایر سازهها بیشتر باشد، روایی تشخیصی تأیید میشود. این معیار تضمین میکند که سازهها از یکدیگر متمایز هستند و بهعبارتی، مقدار واریانس توضیحدادهشده در یک سازه باید بیشتر از واریانس مشترک آن سازه با دیگر سازهها باشد. دراِدامه، برای آزمون فرضیهها از مدلسازی معادلات ساختاری بهره گرفته شد. این روش امکان آزمون روابط مستقیم و غیرمستقیم میان متغیرها را فراهم ساخت. همچنین برای بررسی نقش میانجی متغیرها از آزمون سوبل (Sobel Test) استفاده شد.
در این پژوهش سطح معنیداری 05/0 در نظر گرفته شد و همۀ روابط کمتر از این مقدار معنادار تلقی شدند.
یافتهها
از مجموع 124 پرسشنامۀ توزیعشده، ۱۰۶ دانشجوی خارجی پرسشنامه را تکمیل کردند (85 درصد=درصد بازگشت پاسخ) که از این تعداد کمی بیش از نیمی (9/51 درصد) مرد و 1/48 درصد زن بودند. بیشترِ آنها مجرد بودند (5/92 درصد) و عمدتاً در گروه سنی ۲۰ تا ۲۵ سال (5/74 درصد) قرار داشتند. از نظر ملیت، بیشترین تعداد دانشجویان از افغانستان (9/51 درصد) و پس از آن از پاکستان (3/46 درصد) بودند. همچنین نزدیک به نیمی از پاسخدهندگان (2/46 درصد) بین دو تا پنج سال در ایران اقامت داشتهاند و حدود یکسوم (9/34 درصد) بیش از پنج سال در ایران ساکن بودهاند (جدول 1).
.PNG)
روایی و پایایی پرسشنامۀ انگلیسی قبلاً در مطالعۀ لی هانگ و هسو(Le Hong & Hsu) (19) بررسی شده است. درخصوص پرسشنامۀ فارسی، جهت برگردان ابزار به زبان فارسی از دستورالعمل تهیهشده توسط چاوز و کانینو (Chávez & Canino) (20) برای ترجمه و متناسبسازی فرهنگی ابزار استفاده شد. برایناساس، از فرایند ترجمه ـ ترجمۀ مجدد استفاده شد. پس از ترجمۀ پرسشنامه توسط یک مترجم حرفهای، در کمیتهای متشکل از 3 نفر متخصص دوزبانه این ترجمه بررسی شد. ویژگی متخصصین شامل تسلط به زبان خارجی و تجربۀ ابزارسازی و بومیسازی ابزار بود. در گام بعدی، نظرهای افراد صاحبنظر در مورد موضوع مورد بررسی اخذ شد. پس از جمعبندی نظرات افراد صاحبنظر، ابزار ترجمهشده به زبان فارسی مجدداً توسط یک نفر مترجم حرفهای که مسلط به زبان انگلیسی است به زبان انگلیسی برگردانده شد (بدون دسترسی به پرسشنامۀ اصلی زبان انگلیسی). سپس توسط کمیتۀ دوزبانه دربارۀ وضوح عبارات پرسشنامۀ ترجمهشده بحث شد و این پرسشنامه با پرسشنامۀ اصلی تطبیق و مقایسه و ارزیابی شد تا هرگونه اختلافْ مشخص شود و در نهایت نسخۀ فارسی ابزار تهیه شد. درپایان، نهاییسازی پرسشنامه در کمیتهای مجزا (Expert Panel) بررسی و مورد تأیید قرار گرفت. روایی صوری بهصورت کیفی و از طریق نظرخواهی از گروه هدف بررسی شد. در این مرحله، شرکتکنندگان نظر خود را درخصوص وضوح، سادگی، و تناسب آیتمهای پرسشنامه ارائه دادند و اصلاحات لازم براساس بازخورد آنان اعمال شد. روایی محتوایی نیز با استفاده از نظر 9 نفر از متخصصان و از طریق محاسبۀ شاخص نسبت روایی محتوا (77/0CVR=) و شاخص روایی محتوا (80/0CVI=) انجام شد. تحلیل دادهها با استفاده از نرمافزار IBM SPSS Statistics نسخۀ 21 و SmartPLS نسخۀ 3 انجام گرفت. در گام نخست، آمار توصیفی برای توصیف ویژگیهای جمعیتشناختی نمونه مورد استفاده قرار گرفت. سپس بهمنظور ارزیابی روایی سازهها و اطمینان از برازش مناسب مدل، از تحلیل عاملی تأییدی (CFA- Confirmatory Factor Analysis) مرتبۀ دوم استفاده شد. در این تحلیل، تمامی معادلات اندازهگیری مرتبۀ اول و دوم (بارهای عاملی) با استفاده از آمارۀ t آزمون شدند؛ بهطوری که اگر مقدار قدرمطلق آمارۀ t بزرگتر از 96/1 بود، رابطۀ مربوطه در سطح اطمینان 95 درصد معنادار تلقی میشد. همچنین، شاخصهایی نظیر بارهای عاملی، روش فورنل و لارکر (Fornell & Larcker)، پایایی ترکیبی (Composite Reliability)، میانگین واریانس استخراج شده (AVE-Average Variance Extracted) و آلفای کرونباخ بررسی شد. میانگین واریانس استخراجشده نشاندهندۀ آن است که چه مقدار از واریانس شاخصها با سازۀ پنهان توضیح داده میشود و مقدار AVE بالاتر از 5/0 نشاندهندۀ روایی همگرا (convergent validity) مناسب است. پایایی ترکیبی برای ارزیابی پایایی داخلی سازهها استفاده شد و مقادیر بالاتر از 7/0 نشاندهندۀ پایایی قابل قبول بود. آلفای کرونباخ نیز برای سنجش همسانی داخلی اقلام هر سازه به کار رفت و مقادیر بالای 7/0 بیانگر پایایی مناسب است. روش فورنل و لارکر (Fornell & Larcker) برای ارزیابی روایی تشخیصی به کار گرفته شد؛ این معیار بیان میکند که مقدار میانگین واریانس استخراجشدۀ هر سازه باید بیشتر از مربع همبستگی آن سازه با سایر سازهها باشد. اگر مقدار AVE یک سازه از مربع همبستگی آن با سایر سازهها بیشتر باشد، روایی تشخیصی تأیید میشود. این معیار تضمین میکند که سازهها از یکدیگر متمایز هستند و بهعبارتی، مقدار واریانس توضیحدادهشده در یک سازه باید بیشتر از واریانس مشترک آن سازه با دیگر سازهها باشد. دراِدامه، برای آزمون فرضیهها از مدلسازی معادلات ساختاری بهره گرفته شد. این روش امکان آزمون روابط مستقیم و غیرمستقیم میان متغیرها را فراهم ساخت. همچنین برای بررسی نقش میانجی متغیرها از آزمون سوبل (Sobel Test) استفاده شد.
در این پژوهش سطح معنیداری 05/0 در نظر گرفته شد و همۀ روابط کمتر از این مقدار معنادار تلقی شدند.
یافتهها
از مجموع 124 پرسشنامۀ توزیعشده، ۱۰۶ دانشجوی خارجی پرسشنامه را تکمیل کردند (85 درصد=درصد بازگشت پاسخ) که از این تعداد کمی بیش از نیمی (9/51 درصد) مرد و 1/48 درصد زن بودند. بیشترِ آنها مجرد بودند (5/92 درصد) و عمدتاً در گروه سنی ۲۰ تا ۲۵ سال (5/74 درصد) قرار داشتند. از نظر ملیت، بیشترین تعداد دانشجویان از افغانستان (9/51 درصد) و پس از آن از پاکستان (3/46 درصد) بودند. همچنین نزدیک به نیمی از پاسخدهندگان (2/46 درصد) بین دو تا پنج سال در ایران اقامت داشتهاند و حدود یکسوم (9/34 درصد) بیش از پنج سال در ایران ساکن بودهاند (جدول 1).
میانگین کلی نمرات پرسشنامه برای دانشجویان خارجی 64/3(85/0=SD) از ۵ به دست آمد. بالاترین میانگین مربوط به متغیر تصویر شناختی از مقصد با میانگین81/3(54/0=SD) بود که نشاندهندۀ نگرش نسبتاً مثبت دانشجویان خارجی به مقصد است. ازسویدیگر، پایینترین میانگین متعلق به متغیر تبعیض درکشده با میانگین38/3(04/1=SD) بود که بیانگر این است که دانشجویان بهطور متوسط تبعیض کمتری را احساس کردهاند. میانگین متغیرهای فاصلۀ فرهنگی درکشده 69/3(78/0=SD)، میانگین تصویر عاطفی از مقصد 67/3(93/0=SD) و میانگین قصد رفتاری 66/3(98/0=SD) نیز همگی در سطح نسبتاً بالایی قرار داشتند.
درخصوص تحلیل عاملی تأییدی متغیرها ازآنجاکه مقدار قدر مطلق آمارۀ آزمون معنیداری گویه ها از 96/1 بزرگتر و بار عاملی بزرگتر از 5/0 بود، سازهها از روایی عاملی خوبی برخوردار بودند. درخصوص پایایی، چون مقادیر محاسبهشده برای همۀ متغیرها حداقل در یک از دو روش پایایی ترکیبی و آلفای کرونباخ بالای 7/0 بود. همۀ متغیرها از پایایی مناسب برخوردار بودند. نتیجۀ محاسبۀ معیار AVEجهت بررسی روایی همگرا نشان داد برای اکثر متغیرها بالای 4/0 است که روایی همگرای قابل قبول را نشان میدهد (جدول 2).
.PNG)
سومین روش بررسی روایی در این مطالعه روش فورنل و لارکر (Fornel and Lorcker) است که روایی واگرا را بررسی میکند. روایی واگرا نشان میدهد چقدر سؤالات یک عامل با سؤالات سایر عوامل تفاوت دارند. روایی واگرا بر همبستگی پایین سنجههای یک متغیر پنهان با یک متغیر غیرمرتبط با آن (از نظر پژوهشگر) اشاره دارد. براساس این شاخص باتوجهبه اینکه ریشۀ دوم مقادیر واریانس شرحدادهشدۀ هر سازه، بزرگتر از مقادیر همبستگی آن سازه با سازههای دیگر است و مقادیر موجود در روی قطر اصلی ماتریس، از همۀ مقادیر موجود در ستون مربوطه بزرگتر است، لذا روایی واگرا در مدل تأیید میشود (جدول 3).
براساس مدل ساختاری تحقیق (شکل ۱) و نتایج ارائهشده در جدول 4، که روابط فرضی بین متغیرها را بررسی میکند، تحلیل مسیرها نشان داد که تمامی ضرایب مسیر معنادار هستند. مقدار آمارۀ t برای تمامی فرضیهها بالاتر از 96/1 بود، که نشان میدهد همۀ فرضیههای تحقیق از نظر آماری تأیید شدهاند. علاوهبراین، نتایج نشان داد که سؤالات پرسشنامه با مفاهیم مورد نظر همسویی دارند؛ بهعبارتدیگر، آنچه محقق قصد سنجش آن را داشته، بهطور معتبر توسط این پرسشنامه اندازهگیری شده است و سؤالات ابزار پژوهش، روایی و قابلیت اعتماد لازم برای تحلیل روابط ساختاری را فراهم میکنند.
براساس یافتههای جدول 4، مقادیر t در تمامی روابط بزرگتر از 96/1 بوده و بدینترتیب تمامی فرضیهها از نظر آماری معنادار هستند. بااینحال، شدت اثرات براساس ضرایب مسیر متفاوت است، بهگونهای که برخی روابط ضعیف، برخی متوسط، و برخی قوی برآورد شدند. همچنین، جهت روابط نیز مثبت یا منفی گزارش شد. بنابراین، علاوهبر معناداری آماری، نوع و قدرت اثر در ستون آخر جدول مشخص شده است
.PNG)
.PNG)
بحث
نتایج این مطالعه نشان داد که فاصلۀ فرهنگی درکشده بر تصویر شناختی از مقصد و تصویر عاطفی از مقصد در دانشجویان خارجی دانشگاه علوم پزشکی شهیدصدوقی یزد تأثیر معناداری دارد. این یافته بهویژه برای دانشجویان علوم پزشکی خارجی، که در محیطهای آموزشی و حرفهای چندفرهنگی مانند دانشکدههای علوم پزشکی فعالیت میکنند، اهمیت دارد. این تأثیر به این دلیل است که فاصلۀ فرهنگی درکشده میتواند بهعنوان مانعی در ایجاد ارتباطات مؤثر عمل کند، زیرا تفاوتهای فرهنگی در ارزشها، هنجارها، و سبکهای ارتباطی ممکن است منجر به سوءتفاهمها یا کاهش تعاملات اجتماعی و آموزشی شود. این امر در محیطهای علوم پزشکی، که نیازمند همکاری نزدیک در فعالیتهای گروهی، کارآموزی بالینی، و تعاملات حرفهای است، میتواند چالشهای بیشتری ایجاد کند و بر کیفیت یادگیری و عملکرد تحصیلی اثر منفی بگذارد. مطالعۀ شنکار (Shenkar) در مورد مفهوم فاصلۀ فرهنگی نشان داد که فاصلۀ فرهنگی درکشده میتواند بر نگرشها و رفتارهای افراد در محیطهای بینفرهنگی تأثیر بگذارد (1). در مطالعۀ دیگری توسط نگ و همکاران (Ng & et al) تأثیر فاصلۀ فرهنگی بر نگرش دانشجویان بینالمللی بررسی شد (21). نتایج این مطالعه نشان داد دانشجویانی که فاصلۀ فرهنگی بیشتری را تجربه میکنند نگرش منفیتری به محیط آموزشی و اجتماعی مقصد دارند. این یافته با نتایج مطالعۀ حاضر همخوانی دارد که نشان میدهد فاصلۀ فرهنگی بر تصویر شناختی و عاطفی از مقصد تأثیر میگذارد. دلیل این همخوانی میتواند این باشد که فاصلۀ فرهنگی درکشده باعث کاهش حس تعلق به محیط میزبان میشود، که بهنوبۀ خود تصویر شناختی (باورها دربارۀ محیط) و تصویر عاطفی (احساسات به محیط) را تحتتأثیر قرار میدهد. مطالعۀ بی و گو (Bi & Gu) نیز به بررسی تأثیر فاصلۀ فرهنگی بر تصویر مقصد و رضایت گردشگران پرداخت (22). مطالعهای توسط یانگ و همکاران (Yang & et al) نشان داد که فاصلۀ فرهنگی درکشده بر انتخاب مقصد تحصیلی دانشجویان بینالمللی در رشتههای علوم پزشکی، مانند پرستاری و داروسازی، تأثیر دارد و میتواند بر رضایت از محیط آموزشی اثر منفی بگذارد (23). این تأثیر به این دلیل است که دانشجویان با فاصلۀ فرهنگی بالا ممکن است با چالشهای بیشتری در انطباق با هنجارهای آموزشی و حرفهای مواجه شوند، که میتواند احساس ناکامی یا نارضایتی را تشدید کند. همچنین، پژوهشی در سال 2024 در ترکیه نشان داد که فاصلۀ فرهنگی درکشده در دانشجویان علوم پزشکی بینالمللی باعث کاهش تعاملات اجتماعی و انگیزه برای مشارکت در برنامههای آموزشی میشود (24). این یافتهها نشان میدهند که فاصلۀ فرهنگی درکشده نهفقط بر تجربۀ تحصیلی دانشجویان علوم پزشکی خارجی تأثیر میگذارد، بلکه میتواند بر سلامت روان و تصمیمگیریهای حرفهای آنها، مانند ادامۀ تحصیل یا اشتغال در حوزۀ علوم پزشکی، اثر بگذارد. این تأثیرات منفی به این دلیل رخ میدهند که فاصلۀ فرهنگی میتواند مانع از ایجاد ارتباطات عمیق با جامعۀ میزبان شود و احساس تعلق عاطفی را کاهش دهد. این یافتهها میتوانند به سیاستگذاران و مدیران آموزشی علوم پزشکی کمک کنند تا با طراحی برنامههای آموزشی فرهنگی و کارگاههای پیش از ورود برای دانشجویان خارجی، فاصلۀ فرهنگی را کاهش دهند و تجربۀ یادگیری در رشتههای علوم پزشکی مانند پرستاری، داروسازی، و بهداشت را بهبود بخشند.
نتایج این مطالعه نشان داد که تبعیض ادراکشده بر تصویر شناختی از مقصد و تصویر عاطفی از مقصد در دانشجویان خارجی دانشگاه علوم پزشکی شهیدصدوقی یزد تأثیر معناداری دارد. این تأثیر در دانشجویان علوم پزشکی خارجی اهمیت ویژهای دارد، چون تبعیض ادراکشده میتواند احساس طردشدگی و کاهش عزتنفس را در دانشجویان ایجاد کند، که بهویژه در محیطهای علوم پزشکی که نیازمند اعتمادبهنفس برای تعاملات حرفهای و بالینی است، میتواند باعث کاهش کیفیت عملکرد و مشارکت شود. مطالعۀ پاسکو و ریچمن (Pascoe & Richman) نشان داد که تبعیض ادراکشده میتواند تأثیر منفی بر سلامت روان و نگرش افراد به محیط اجتماعی داشته باشد (25). این نتیجه بهدلیل ایجاد احساس بیاعتمادی و کاهش حس تعلق به محیط اجتماعی است، که میتواند تصویر شناختی (باورهای منفی دربارۀ مقصد) و عاطفی (احساسات منفی مانند ناراحتی یا خشم) را تحتتأثیر قرار دهد. در مطالعۀ دیگری توسط اشیمت و همکاران (Schmitt & et al) ، تأثیر تبعیض ادراکشده بر نگرش دانشجویان بینالمللی بررسی شد. نتایج این مطالعه نشان داد دانشجویانی که تبعیض بیشتری را تجربه میکنند، نگرش منفیتری به محیط آموزشی و اجتماعی مقصد دارند (26). دلیل این یافته آن است که تبعیض ادراکشده میتواند احساس انزوا و کاهش انگیزه برای تعامل با محیط را تقویت کند، که بهنوبۀ خود بر تصویر مقصد اثر منفی میگذارد. درنهایت، مطالعۀ یون و همکاران (Yoon & et al) تأثیر تبعیض ادراکشده بر رضایت و نگرش دانشجویان بینالمللی را بررسی کرد (27). مطالعهای در هلند (2023) روی دانشجویان اقلیت قومی در آموزش علوم پزشکی نشان داد که تبعیض ادراکشده بر عملکرد تحصیلی و سلامت روان تأثیر منفی دارد (28). این تأثیر بهدلیل ایجاد استرس روانی و کاهش انگیزه برای مشارکت در فعالیتهای آموزشی است، که میتواند مانع از پیشرفت تحصیلی و حرفهای شود. این نتایج بر ضرورت ایجاد محیطهای آموزشی فراگیر در دانشکدههای علوم پزشکی تأکید دارد؛ بهویژه برای دانشجویانی که با چالشهای فرهنگی و تبعیض در محیطهای آموزشی مواجه هستند. این یافتهها میتوانند به سیاستگذاران و مدیران آموزشی علوم پزشکی کمک کنند تا با اجرای سیاستهای ضدتبعیض، مانند برنامههای آموزشی برای کادر آموزشی و ایجاد شبکههای حمایتی برای دانشجویان خارجی، تصویر مثبتتری از مقصد در ذهن آنها ایجاد کنند و تجربۀ تحصیلی و حرفهای آنها در رشتههای علوم پزشکی را بهبود بخشند.
درخصوص تحلیل عاملی تأییدی متغیرها ازآنجاکه مقدار قدر مطلق آمارۀ آزمون معنیداری گویه ها از 96/1 بزرگتر و بار عاملی بزرگتر از 5/0 بود، سازهها از روایی عاملی خوبی برخوردار بودند. درخصوص پایایی، چون مقادیر محاسبهشده برای همۀ متغیرها حداقل در یک از دو روش پایایی ترکیبی و آلفای کرونباخ بالای 7/0 بود. همۀ متغیرها از پایایی مناسب برخوردار بودند. نتیجۀ محاسبۀ معیار AVEجهت بررسی روایی همگرا نشان داد برای اکثر متغیرها بالای 4/0 است که روایی همگرای قابل قبول را نشان میدهد (جدول 2).
سومین روش بررسی روایی در این مطالعه روش فورنل و لارکر (Fornel and Lorcker) است که روایی واگرا را بررسی میکند. روایی واگرا نشان میدهد چقدر سؤالات یک عامل با سؤالات سایر عوامل تفاوت دارند. روایی واگرا بر همبستگی پایین سنجههای یک متغیر پنهان با یک متغیر غیرمرتبط با آن (از نظر پژوهشگر) اشاره دارد. براساس این شاخص باتوجهبه اینکه ریشۀ دوم مقادیر واریانس شرحدادهشدۀ هر سازه، بزرگتر از مقادیر همبستگی آن سازه با سازههای دیگر است و مقادیر موجود در روی قطر اصلی ماتریس، از همۀ مقادیر موجود در ستون مربوطه بزرگتر است، لذا روایی واگرا در مدل تأیید میشود (جدول 3).
براساس مدل ساختاری تحقیق (شکل ۱) و نتایج ارائهشده در جدول 4، که روابط فرضی بین متغیرها را بررسی میکند، تحلیل مسیرها نشان داد که تمامی ضرایب مسیر معنادار هستند. مقدار آمارۀ t برای تمامی فرضیهها بالاتر از 96/1 بود، که نشان میدهد همۀ فرضیههای تحقیق از نظر آماری تأیید شدهاند. علاوهبراین، نتایج نشان داد که سؤالات پرسشنامه با مفاهیم مورد نظر همسویی دارند؛ بهعبارتدیگر، آنچه محقق قصد سنجش آن را داشته، بهطور معتبر توسط این پرسشنامه اندازهگیری شده است و سؤالات ابزار پژوهش، روایی و قابلیت اعتماد لازم برای تحلیل روابط ساختاری را فراهم میکنند.
براساس یافتههای جدول 4، مقادیر t در تمامی روابط بزرگتر از 96/1 بوده و بدینترتیب تمامی فرضیهها از نظر آماری معنادار هستند. بااینحال، شدت اثرات براساس ضرایب مسیر متفاوت است، بهگونهای که برخی روابط ضعیف، برخی متوسط، و برخی قوی برآورد شدند. همچنین، جهت روابط نیز مثبت یا منفی گزارش شد. بنابراین، علاوهبر معناداری آماری، نوع و قدرت اثر در ستون آخر جدول مشخص شده است
بحث
نتایج این مطالعه نشان داد که فاصلۀ فرهنگی درکشده بر تصویر شناختی از مقصد و تصویر عاطفی از مقصد در دانشجویان خارجی دانشگاه علوم پزشکی شهیدصدوقی یزد تأثیر معناداری دارد. این یافته بهویژه برای دانشجویان علوم پزشکی خارجی، که در محیطهای آموزشی و حرفهای چندفرهنگی مانند دانشکدههای علوم پزشکی فعالیت میکنند، اهمیت دارد. این تأثیر به این دلیل است که فاصلۀ فرهنگی درکشده میتواند بهعنوان مانعی در ایجاد ارتباطات مؤثر عمل کند، زیرا تفاوتهای فرهنگی در ارزشها، هنجارها، و سبکهای ارتباطی ممکن است منجر به سوءتفاهمها یا کاهش تعاملات اجتماعی و آموزشی شود. این امر در محیطهای علوم پزشکی، که نیازمند همکاری نزدیک در فعالیتهای گروهی، کارآموزی بالینی، و تعاملات حرفهای است، میتواند چالشهای بیشتری ایجاد کند و بر کیفیت یادگیری و عملکرد تحصیلی اثر منفی بگذارد. مطالعۀ شنکار (Shenkar) در مورد مفهوم فاصلۀ فرهنگی نشان داد که فاصلۀ فرهنگی درکشده میتواند بر نگرشها و رفتارهای افراد در محیطهای بینفرهنگی تأثیر بگذارد (1). در مطالعۀ دیگری توسط نگ و همکاران (Ng & et al) تأثیر فاصلۀ فرهنگی بر نگرش دانشجویان بینالمللی بررسی شد (21). نتایج این مطالعه نشان داد دانشجویانی که فاصلۀ فرهنگی بیشتری را تجربه میکنند نگرش منفیتری به محیط آموزشی و اجتماعی مقصد دارند. این یافته با نتایج مطالعۀ حاضر همخوانی دارد که نشان میدهد فاصلۀ فرهنگی بر تصویر شناختی و عاطفی از مقصد تأثیر میگذارد. دلیل این همخوانی میتواند این باشد که فاصلۀ فرهنگی درکشده باعث کاهش حس تعلق به محیط میزبان میشود، که بهنوبۀ خود تصویر شناختی (باورها دربارۀ محیط) و تصویر عاطفی (احساسات به محیط) را تحتتأثیر قرار میدهد. مطالعۀ بی و گو (Bi & Gu) نیز به بررسی تأثیر فاصلۀ فرهنگی بر تصویر مقصد و رضایت گردشگران پرداخت (22). مطالعهای توسط یانگ و همکاران (Yang & et al) نشان داد که فاصلۀ فرهنگی درکشده بر انتخاب مقصد تحصیلی دانشجویان بینالمللی در رشتههای علوم پزشکی، مانند پرستاری و داروسازی، تأثیر دارد و میتواند بر رضایت از محیط آموزشی اثر منفی بگذارد (23). این تأثیر به این دلیل است که دانشجویان با فاصلۀ فرهنگی بالا ممکن است با چالشهای بیشتری در انطباق با هنجارهای آموزشی و حرفهای مواجه شوند، که میتواند احساس ناکامی یا نارضایتی را تشدید کند. همچنین، پژوهشی در سال 2024 در ترکیه نشان داد که فاصلۀ فرهنگی درکشده در دانشجویان علوم پزشکی بینالمللی باعث کاهش تعاملات اجتماعی و انگیزه برای مشارکت در برنامههای آموزشی میشود (24). این یافتهها نشان میدهند که فاصلۀ فرهنگی درکشده نهفقط بر تجربۀ تحصیلی دانشجویان علوم پزشکی خارجی تأثیر میگذارد، بلکه میتواند بر سلامت روان و تصمیمگیریهای حرفهای آنها، مانند ادامۀ تحصیل یا اشتغال در حوزۀ علوم پزشکی، اثر بگذارد. این تأثیرات منفی به این دلیل رخ میدهند که فاصلۀ فرهنگی میتواند مانع از ایجاد ارتباطات عمیق با جامعۀ میزبان شود و احساس تعلق عاطفی را کاهش دهد. این یافتهها میتوانند به سیاستگذاران و مدیران آموزشی علوم پزشکی کمک کنند تا با طراحی برنامههای آموزشی فرهنگی و کارگاههای پیش از ورود برای دانشجویان خارجی، فاصلۀ فرهنگی را کاهش دهند و تجربۀ یادگیری در رشتههای علوم پزشکی مانند پرستاری، داروسازی، و بهداشت را بهبود بخشند.
نتایج این مطالعه نشان داد که تبعیض ادراکشده بر تصویر شناختی از مقصد و تصویر عاطفی از مقصد در دانشجویان خارجی دانشگاه علوم پزشکی شهیدصدوقی یزد تأثیر معناداری دارد. این تأثیر در دانشجویان علوم پزشکی خارجی اهمیت ویژهای دارد، چون تبعیض ادراکشده میتواند احساس طردشدگی و کاهش عزتنفس را در دانشجویان ایجاد کند، که بهویژه در محیطهای علوم پزشکی که نیازمند اعتمادبهنفس برای تعاملات حرفهای و بالینی است، میتواند باعث کاهش کیفیت عملکرد و مشارکت شود. مطالعۀ پاسکو و ریچمن (Pascoe & Richman) نشان داد که تبعیض ادراکشده میتواند تأثیر منفی بر سلامت روان و نگرش افراد به محیط اجتماعی داشته باشد (25). این نتیجه بهدلیل ایجاد احساس بیاعتمادی و کاهش حس تعلق به محیط اجتماعی است، که میتواند تصویر شناختی (باورهای منفی دربارۀ مقصد) و عاطفی (احساسات منفی مانند ناراحتی یا خشم) را تحتتأثیر قرار دهد. در مطالعۀ دیگری توسط اشیمت و همکاران (Schmitt & et al) ، تأثیر تبعیض ادراکشده بر نگرش دانشجویان بینالمللی بررسی شد. نتایج این مطالعه نشان داد دانشجویانی که تبعیض بیشتری را تجربه میکنند، نگرش منفیتری به محیط آموزشی و اجتماعی مقصد دارند (26). دلیل این یافته آن است که تبعیض ادراکشده میتواند احساس انزوا و کاهش انگیزه برای تعامل با محیط را تقویت کند، که بهنوبۀ خود بر تصویر مقصد اثر منفی میگذارد. درنهایت، مطالعۀ یون و همکاران (Yoon & et al) تأثیر تبعیض ادراکشده بر رضایت و نگرش دانشجویان بینالمللی را بررسی کرد (27). مطالعهای در هلند (2023) روی دانشجویان اقلیت قومی در آموزش علوم پزشکی نشان داد که تبعیض ادراکشده بر عملکرد تحصیلی و سلامت روان تأثیر منفی دارد (28). این تأثیر بهدلیل ایجاد استرس روانی و کاهش انگیزه برای مشارکت در فعالیتهای آموزشی است، که میتواند مانع از پیشرفت تحصیلی و حرفهای شود. این نتایج بر ضرورت ایجاد محیطهای آموزشی فراگیر در دانشکدههای علوم پزشکی تأکید دارد؛ بهویژه برای دانشجویانی که با چالشهای فرهنگی و تبعیض در محیطهای آموزشی مواجه هستند. این یافتهها میتوانند به سیاستگذاران و مدیران آموزشی علوم پزشکی کمک کنند تا با اجرای سیاستهای ضدتبعیض، مانند برنامههای آموزشی برای کادر آموزشی و ایجاد شبکههای حمایتی برای دانشجویان خارجی، تصویر مثبتتری از مقصد در ذهن آنها ایجاد کنند و تجربۀ تحصیلی و حرفهای آنها در رشتههای علوم پزشکی را بهبود بخشند.
نتایج این مطالعه که نشان میدهد تصویر شناختی و تصویر عاطفی از مقصد بر تمایلات رفتاری دانشجویان خارجی تأثیرگذار است، با یافتههای پژوهشهای پیشین در حوزههای مرتبط همسو است. مطالعات متعددی نشان دادهاند که تصویر مثبت از یک مقصد، بهویژه در میان دانشجویان بینالمللی، میتواند باعث افزایش رضایت، تمایل به ماندن طولانیتر، و حتی تبلیغات دهانبهدهان مثبت شود (29). این تأثیر به این دلیل است که تصویر مثبت شناختی (مانند باور به کیفیت بالای آموزش) و عاطفی (مانند احساس خوشایندی از محیط) حس تعلق و انگیزه برای ماندن و مشارکت را تقویت میکند. پژوهشهای انجامشده درزمینۀ گردشگری نیز تأیید کردهاند که تصویر شناختی و عاطفی مقاصد گردشگری بر تصمیمگیری مسافران و تمایل آنها به بازدید مجدد تأثیرگذار است (30). این همخوانی بهدلیل نقش تصویر مقصد در شکلدهی انتظارات و تجربیات افراد است، که درنهایت بر تصمیمات رفتاری آنها اثر میگذارد. مطالعهای در سال 2024 نشان داد که تصویر عاطفی مثبت از مقصد تحصیلی میتواند از طریق تقویت حس تعلق عاطفی، تمایل دانشجویان علوم پزشکی بینالمللی را به ادامۀ تحصیل در رشتههایی مانند پرستاری و بهداشت عمومی و حتی پیوستن به نظام سلامت کشور میزبان افزایش دهد (31). این نتیجه به این دلیل است که احساسات مثبت به محیط، انگیزه برای تعاملات اجتماعی و حرفهای را افزایش میدهد، که در آموزش علوم پزشکی برای موفقیت در فعالیتهای گروهی و بالینی حیاتی است. این امر در آموزش علوم پزشکی حیاتی است، زیرا تعاملات عاطفی با همکلاسیها و اساتید تأثیر مستقیمی بر کیفیت یادگیری دارد. دانشگاههای علوم پزشکی، مانند دانشگاه شهیدصدوقی، میتوانند با ارتقای تصویر عاطفی و شناختی شهر و دانشگاه از طریق برنامههای فرهنگی و فرصتهای تعامل اجتماعی، جذابیت یزد را برای دانشجویان علوم پزشکی خارجی افزایش دهند. این اقدامات نهفقط به جذب دانشجویان بیشتر کمک میکند، بلکه تمایل آنها به ماندن در شهر پس از اتمام تحصیلات را نیز افزایش میدهد، که این امر میتواند باعث رشد اقتصادی و فرهنگی منطقه شود؛ بهویژه، این اقدامات میتواند به جذب استعدادهای علوم پزشکی و افزایش تنوع فرهنگی در نظام سلامت ایران کمک کند.
نتایج این مطالعه که نشان میدهد فاصلۀ فرهنگی درکشده بر تمایلات رفتاری دانشجویان خارجی دانشگاه علوم پزشکی شهیدصدوقی یزد تأثیرگذار است، با یافتههای پژوهشهای پیشین در حوزههای مرتبط همخوانی دارد. مطالعات نشان دادهاند که فاصلۀ فرهنگی درکشده میتواند بهعنوان یک مانع روانشناختی عمل کند و بر رضایت دانشجویان از زندگی و تحصیل در یک کشور خارجی تأثیر منفی بگذارد (32). این تأثیر به این دلیل است که فاصلۀ فرهنگی درکشده میتواند احساس بیگانگی، کاهش تعاملات اجتماعی، و مشکلات در انطباق با محیط جدید را تشدید کند. این موضوع بهویژه در میان دانشجویان بینالمللی، که در محیطهای فرهنگی متفاوت تحصیل میکنند، مشهود است. بهعنوان مثال، پژوهشها نشان میدهند که فاصلۀ فرهنگی درکشده میتواند باعث ایجاد احساس غربت، انزوا، و کاهش تعاملات اجتماعی شود، که این عوامل بهنوبۀ خود بر تمایلات رفتاری دانشجویان مانند تمایل به ماندن، ادامۀ تحصیل یا بازگشت به کشور مبدأ تأثیر میگذارند (33). دلیل این تأثیرات آن است که فاصلۀ فرهنگی درکشده میتواند مانع از ایجاد ارتباطات عمیق و معنادار با جامعۀ میزبان شود، که برای ایجاد حس تعلق و انگیزه برای ماندن ضروری است. مطالعهای در سال 2014 روی دانشجویان علوم پزشکی بینالمللی نشان داد که فاصلۀ فرهنگی درکشده بر تصمیمگیریهای حرفهای، مانند انتخاب مقصد برای ادامۀ تحصیل یا اشتغال در رشتههای علوم پزشکی، اثر منفی دارد و میتواند به کاهش ماندگاری در کشور میزبان منجر شود (34). این نتیجه بهدلیل چالشهای ناشی از تفاوتهای فرهنگی در محیطهای حرفهای علوم پزشکی است، که نیازمند همکاری نزدیک و درک متقابل است. این یافتهها بر اهمیت کاهش فاصلۀ فرهنگی در محیطهای آموزشی علوم پزشکی تأکید دارند، زیرا این امر میتواند بر تصمیمگیریهای بلندمدت دانشجویان علوم پزشکی، مانند پیوستن به نظام سلامت محلی، تأثیر بگذارد.نتایج این مطالعه که نشان میدهد تبعیض ادراکشده بر تمایلات رفتاری دانشجویان خارجی دانشگاه علوم پزشکی شهیدصدوقی یزد تأثیرگذار است، با یافتههای پژوهشهای پیشین در حوزههای مرتبط همسو است. تبعیض ادراکشده بهمعنای احساس نابرابری، ناعادلانهبودن، یا رفتارهای نامناسبی است که دانشجویان خارجی ممکن است در محیط میزبان تجربه کنند. این پدیده بهدلیل ایجاد احساس طردشدگی و کاهش حس امنیت روانی میتواند تأثیرات منفی قابل توجهی بر رضایت، سازگاری، و تمایلات رفتاری دانشجویان داشته باشد (35). مطالعات نشان دادهاند که تجربۀ تبعیض میتواند منجر به کاهش رضایت از زندگی و تحصیل، افزایش احساس انزوا و کاهش تمایل به ماندن در مقصد شود (36). دلیل این تأثیرات آن است که تبعیض ادراکشده میتواند اعتماد به محیط میزبان را کاهش دهد و انگیزه برای مشارکت فعال در فعالیتهای آموزشی و اجتماعی را تضعیف کند. مطالعهای در سال 2022 در چین نشان داد که تبعیض ادراکشده بر سازگاری فرهنگی و تمایلات رفتاری دانشجویان علوم پزشکی بینالمللی تأثیر منفی دارد و برنامههای ادغام فرهنگی میتوانند این تأثیرات را کاهش دهند (11). درزمینۀ آموزش علوم پزشکی، تبعیض ادراکشده میتواند به کاهش مشارکت دانشجویان خارجی در فعالیتهای آموزشی و حتی تصمیم به ترک برنامههای آموزشی منجر شود. این ارتباط به این دلیل است که تبعیض ادراکشده میتواند استرس روانی را افزایش دهد و انگیزه برای ادامۀ تحصیل یا فعالیت حرفهای را کاهش دهد. برای کاهش تأثیرات منفی تبعیض ادراکشده، دانشگاهها و جوامع میزبان میتوانند اقداماتی را در جهت ایجاد محیطی فراگیر و حمایتی انجام دهند. بهعنوان مثال، اجرای برنامههای آموزشی برای افزایش آگاهی فرهنگی، ایجاد سیاستهای ضدتبعیض و تقویت شبکههای حمایتی میتواند به کاهش تجربۀ تبعیض و بهبود تجربۀ دانشجویان خارجی کمک کند (37). علاوهبراین، تشویق تعاملات بینفرهنگی و ایجاد فرصتهای مشارکت اجتماعی میتواند به دانشجویان کمک کند تا احساس تعلق بیشتری به محیط جدید پیدا کنند (38). در آموزش علوم پزشکی، این اقدامات میتواند شامل برنامههای مربیگری (Mentorship) برای دانشجویان خارجی و کارگاههای آموزشی برای کادر آموزشی باشد تا تبعیض در محیطهای آموزشی کاهش یابد و تمایلات رفتاری مثبت مانند ادامۀ تحصیل یا کار در ایران تقویت شود. این مطالعه بر ضرورت توجه به تبعیض ادراکشده در محیطهای آموزشی علوم پزشکی تأکید دارد تا دانشجویان خارجی بتوانند بهطور مؤثر در نظام آموزشی و حرفهای علوم پزشکی ادغام شوند.
باوجود نتایج ارزشمند این مطالعه، چند محدودیت وجود دارد که میتواند مسیر تحقیقات آینده را روشن سازد. نخست آنکه پژوهش حاضر صرفاً بر دانشجویان خارجی دانشگاه علوم پزشکی شهیدصدوقی یزد متمرکز بوده است؛ بنابراین تعمیم نتایج به سایر دانشگاهها یا گروههای دانشجویان خارجی نیازمند تحقیقات گستردهتر است. همچنین، بهدلیل مقطعیبودن مطالعه، امکان تحلیل پویایی روابط علی ـ معلولی در طول زمان فراهم نبود. درنهایت، تمرکز تحقیق بر دو متغیر «فاصلۀ فرهنگی» و «تبعیض ادراکشده» بود، حالآنکه عوامل دیگری مانند شرایط اجتماعی، اقتصادی، و آموزشی نیز میتوانند بر تمایلات رفتاری دانشجویان خارجی اثرگذار باشند. به این منظور، پیشنهاد میشود مطالعات آتی به بررسی ابعاد متنوعتری از تصویر مقصد پرداخته و نقش متغیرهای تعدیلکننده را در روابط میان تبعیض ادراکشده و تصویر مقصد تحلیل کنند. همچنین، سنجش اثر فاصلۀ فرهنگی و تبعیض ادراکشده بر رضایت کلی دانشجویان خارجی و عملکرد تحصیلی آنان میتواند دیدگاه تازهای فراهم کند. ارزیابی تأثیر برنامههای فرهنگی و سیاستهای دانشگاهی بر بهبود تصویر شناختی و عاطفی از مقصد و نیز نقش حمایتهای اجتماعی و آموزشهای بینفرهنگی در کاهش تبعیض و فاصلۀ فرهنگی، زمینۀ مناسبی برای تحقیقات آینده خواهد بود.
نتیجهگیری
براساس نتایج این مطالعه، فاصلۀ فرهنگی ادراکشده و تبعیض ادراکشده بهعنوان عوامل کلیدی، تأثیر معناداری بر تصویر شناختی و عاطفی مقصد و درنهایت بر تمایلات رفتاری دانشجویان خارجی در دانشگاه علوم پزشکی شهیدصدوقی یزد دارند، که این روابط از طریق نقش میانجی تصویر مقصد تقویت میشوند. این یافتهها بر نقش حیاتی تصویر مقصد بهعنوان میانجی در روابط میان عوامل فرهنگی و تبعیض با تمایلات رفتاری تأکید دارند. بهعبارتدیگر، این عوامل از طریق شکلدهی به ادراکات شناختی و عاطفی دانشجویان، بر تصمیمگیریهای آیندۀ آنان مانند ادامۀ تحصیل، توصیۀ دانشگاه به دیگران یا پیوستن به نظام سلامت ایران تأثیر میگذارند. این یافتهها نشان میدهند که کاهش فاصلۀ فرهنگی و تبعیض ادراکشده نهفقط تصویر مثبتتری از مقصد میآفریند، بلکه تمایلات رفتاری مثبت مانند ماندگاری طولانیتر و مشارکت حرفهای را تقویت میکند. برای بهرهبرداری کاربردی از این یافتهها در حوزۀ آموزش و مدیریت آموزشی، بهویژه در دانشگاههای علوم پزشکی، پیشنهاد میشود مدیران آموزشی برنامههای آموزشی فرهنگی پیش از ورود دانشجویان خارجی طراحی کنند تا فاصلۀ فرهنگی کاهش یابد؛ برگزاری کارگاههای آشنایی با هنجارهای اجتماعی و حرفهای یزد. همچنین، اجرای سیاستهای ضدتبعیض ساختاریافته، شامل آموزش کادر آموزشی و اداری درزمینۀ حساسیت فرهنگی و ایجاد شبکههای حمایتی (مانند گروههای مربیگری برای دانشجویان بینالمللی) میتواند تبعیض ادراکشده را به حداقل برساند. علاوهبراین، ادغام برنامههای تعاملی مانند رویدادهای فرهنگی مشترک بین دانشجویان داخلی و خارجی در برنامۀ درسی علوم پزشکی، تصویر شناختی و عاطفی مثبت از مقصد را تقویت کرده و تمایلات رفتاری مانند وفاداری به دانشگاه و توصیه به همتایان را افزایش میدهد. این راهکارها نه فقط تجربۀ تحصیلی دانشجویان خارجی را بهبود میبخشد، بلکه به جذب استعدادهای جهانی در نظام سلامت ایران و توسعۀ گردشگری آموزشی در یزد کمک میکند.
باوجود نتایج ارزشمند این مطالعه، چند محدودیت وجود دارد که میتواند مسیر تحقیقات آینده را روشن سازد. نخست آنکه پژوهش حاضر صرفاً بر دانشجویان خارجی دانشگاه علوم پزشکی شهیدصدوقی یزد متمرکز بوده است؛ بنابراین تعمیم نتایج به سایر دانشگاهها یا گروههای دانشجویان خارجی نیازمند تحقیقات گستردهتر است. همچنین، بهدلیل مقطعیبودن مطالعه، امکان تحلیل پویایی روابط علی ـ معلولی در طول زمان فراهم نبود. درنهایت، تمرکز تحقیق بر دو متغیر «فاصلۀ فرهنگی» و «تبعیض ادراکشده» بود، حالآنکه عوامل دیگری مانند شرایط اجتماعی، اقتصادی، و آموزشی نیز میتوانند بر تمایلات رفتاری دانشجویان خارجی اثرگذار باشند. به این منظور، پیشنهاد میشود مطالعات آتی به بررسی ابعاد متنوعتری از تصویر مقصد پرداخته و نقش متغیرهای تعدیلکننده را در روابط میان تبعیض ادراکشده و تصویر مقصد تحلیل کنند. همچنین، سنجش اثر فاصلۀ فرهنگی و تبعیض ادراکشده بر رضایت کلی دانشجویان خارجی و عملکرد تحصیلی آنان میتواند دیدگاه تازهای فراهم کند. ارزیابی تأثیر برنامههای فرهنگی و سیاستهای دانشگاهی بر بهبود تصویر شناختی و عاطفی از مقصد و نیز نقش حمایتهای اجتماعی و آموزشهای بینفرهنگی در کاهش تبعیض و فاصلۀ فرهنگی، زمینۀ مناسبی برای تحقیقات آینده خواهد بود.
نتیجهگیری
براساس نتایج این مطالعه، فاصلۀ فرهنگی ادراکشده و تبعیض ادراکشده بهعنوان عوامل کلیدی، تأثیر معناداری بر تصویر شناختی و عاطفی مقصد و درنهایت بر تمایلات رفتاری دانشجویان خارجی در دانشگاه علوم پزشکی شهیدصدوقی یزد دارند، که این روابط از طریق نقش میانجی تصویر مقصد تقویت میشوند. این یافتهها بر نقش حیاتی تصویر مقصد بهعنوان میانجی در روابط میان عوامل فرهنگی و تبعیض با تمایلات رفتاری تأکید دارند. بهعبارتدیگر، این عوامل از طریق شکلدهی به ادراکات شناختی و عاطفی دانشجویان، بر تصمیمگیریهای آیندۀ آنان مانند ادامۀ تحصیل، توصیۀ دانشگاه به دیگران یا پیوستن به نظام سلامت ایران تأثیر میگذارند. این یافتهها نشان میدهند که کاهش فاصلۀ فرهنگی و تبعیض ادراکشده نهفقط تصویر مثبتتری از مقصد میآفریند، بلکه تمایلات رفتاری مثبت مانند ماندگاری طولانیتر و مشارکت حرفهای را تقویت میکند. برای بهرهبرداری کاربردی از این یافتهها در حوزۀ آموزش و مدیریت آموزشی، بهویژه در دانشگاههای علوم پزشکی، پیشنهاد میشود مدیران آموزشی برنامههای آموزشی فرهنگی پیش از ورود دانشجویان خارجی طراحی کنند تا فاصلۀ فرهنگی کاهش یابد؛ برگزاری کارگاههای آشنایی با هنجارهای اجتماعی و حرفهای یزد. همچنین، اجرای سیاستهای ضدتبعیض ساختاریافته، شامل آموزش کادر آموزشی و اداری درزمینۀ حساسیت فرهنگی و ایجاد شبکههای حمایتی (مانند گروههای مربیگری برای دانشجویان بینالمللی) میتواند تبعیض ادراکشده را به حداقل برساند. علاوهبراین، ادغام برنامههای تعاملی مانند رویدادهای فرهنگی مشترک بین دانشجویان داخلی و خارجی در برنامۀ درسی علوم پزشکی، تصویر شناختی و عاطفی مثبت از مقصد را تقویت کرده و تمایلات رفتاری مانند وفاداری به دانشگاه و توصیه به همتایان را افزایش میدهد. این راهکارها نه فقط تجربۀ تحصیلی دانشجویان خارجی را بهبود میبخشد، بلکه به جذب استعدادهای جهانی در نظام سلامت ایران و توسعۀ گردشگری آموزشی در یزد کمک میکند.
ملاحظات اخلاقی
پیروی از اصول اخلاق پژوهش
این پژوهش با رعایت اصول اخلاقی پژوهش شامل رضایت آگاهانۀ شرکتکنندگان، محرمانهماندن اطلاعات و عدم اجبار برای شرکت در پژوهش انجام شده است. همچنین، پروپوزال تحقیق پس از تأیید علمی، مورد تصویب کمیتۀ اخلاق در پژوهش دانشکدۀ بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شهیدصدوقی یزد با کد IR.SSU.SPH.REC.1403.231 قرار گرفته است.
حمایت مالی
این مطالعه با حمایت مالی مرکز تحقیقات مدیریت و سیاستگذاری سلامت دانشگاه علوم پزشکی شهیدصدوقی یزد انجام شده است.
مشارکت نویسندگان
طراحی مطالعه، نظارت بر اجرای پژوهش، تحلیل دادهها و تأیید نسخه نهایی مقاله: مهدی رعدآبادی؛ مشاوره روششناختی، تحلیل دادهها و ویرایش نهایی مقاله: حسین عامری؛گردآوری داده ها، بازبینی انتقادی محتوا و نگارش پیشنویس مقاله: علی دهقان میرکآباد؛ همۀ نویسندگان در تهیه و تصویب نسخه نهایی مقاله مشارکت داشتهاند.
تعارض منافع
نویسندگان این مقاله هیچگونه تعارض منافع مالی یا غیرمالی دربارۀ این پژوهش ندارند.
استفاده از هوش مصنوعی در فرایند نگارش
در فرایند نگارش این مقاله از ابزارهای هوش مصنوعی استفاده نشده است و تمامی محتوای ارائهشده حاصل تحلیل و نگارش نویسندگان است.
قدردانی
از همۀ دانشجویان خارجی دانشگاه علوم پزشکی شهیدصدوقی یزد که در این مطالعه مشارکت کردند، همچنین از مرکز تحقیقات مدیریت و سیاست گذاری سلامت دانشگاه علوم پزشکی شهیدصدوقی یزد برای حمایتهای فنی و مالی صمیمانه تشکر میکنیم.
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
مدیریت پژوهش
فهرست منابع
1. Shenkar O. Cultural distance revisited: Towards a more rigorous conceptualization and measurement of cultural differences. J Int Bus Stud. 2001;32(3):519-535. [DOI:10.1057/jibs.2011.40]
2. Ahn MJ, McKercher B. The effect of cultural distance on tourism: A study of international visitors to Hong Kong. Asia Pac J Tour Res. 2015;20(1):94-113. [DOI:10.1080/10941665.2013.866586]
3. Yu J, Li H, Xiao H. Are authentic tourists happier? Examining structural relationships amongst perceived cultural distance, existential authenticity, and wellbeing. Intern J Tour Res. 2020;22(1):144-54. [DOI:10.1002/jtr.2324]
4. Woosnam KM, Stylidis D, Ivkov M. Explaining conative destination image through cognitive and affective destination image and emotional solidarity with residents. J Sustain Tour. 2020;28(6):917-35. [DOI:10.1080/09669582.2019.1708920]
5. Akgün AE, Senturk HA, Keskin H, Onal I. The relationships among nostalgic emotion, destination images and tourist behaviors: An empirical study of Istanbul. J Destin Mark Manag. 2019;16(1). [DOI:10.1016/j.jdmm.2019.03.009]
6. Zhang H, Cho T, Wang H, Ge Q. The influence of cross-cultural awareness and tourist experience on authenticity, tourist satisfaction and acculturation in world cultural heritage sites of Korea. Sustainability. 2018;10(4):927. [DOI:10.3390/su10040927]
7. Jamaludin N, Sam D, Sandal G, Adam A. The influence of perceived discrimination, orientation to mainstream culture and life satisfaction on destination loyalty intentions: the case of international students. Curr Issues Tour. 2016;21(8):934-49. [DOI:10.1080/13683500.2015.1119102]
8. Guan M, So J. Social identity theory. Int Encycl Health Commun. 2022;1-5. [DOI:10.1002/9781119678816.iehc0667]
9. Van Knippenberg D. Developing the social identity theory of leadership: Leader agency in leader group prototypicality. Soc Pers Psychol Compass. 2023;17(4):e12739. [DOI:10.1111/spc3.12739]
10. Phinney JS, Berry JW, Vedder P, Liebkind K. The acculturation experience: attitudes, identities, and behaviors of immigrant youth. Immigrant youth in cultural transition. A3 book chapter. Psychology Press. 2006;71-116. [DOI:10.4324/9780415963619-4]
11. Yang F, He Y, Xia Z. The effect of perceived discrimination on cross-cultural adaptation of international students: moderating roles of autonomous orientation and integration strategy. Curr Psychol. 2023;42(23):1-14. [DOI:10.1007/s12144-022-03106-x]
12. Duru E, Poyrazli S. Perceived discrimination, social connectedness, and other predictors of adjustment difficulties among Turkish international students. Int J Psychol. 2011;46(6):446-54. [DOI:10.1080/00207594.2011.585158]
13. Chauv J, Gamst G, Meyers LS, Kernes JL, Der-Karabetian A. Perceived discrimination and Asian cultural values are associated with beliefs about psychological services among Chinese international students. Int J Intercult Relat. 2022;91(2):138-49. [DOI:10.1016/j.ijintrel.2022.10.003]
14. Neto F. Loneliness among African international students at Portuguese universities. J Int Students. 2021;11(2): 397-416. [DOI:10.32674/jis.v11i2.1379]
15. Ramia G. Crises in international education, and government responses: a comparative analysis of racial discrimination and violence towards international students. High Educ (Dordr). 2021;82(3):599-613. [DOI:10.1007/s10734-021-00684-w]
16. Lee C-H, Chen H-S, Liou G-B, Tsai B-K, Hsieh C-M. Evaluating international tourists' perceptions on cultural distance and recreation demand. Sustainability. 2018;10(12):4360. [DOI:10.3390/su10124360]
17. Pesch R, Bouncken RB. The double-edged sword of cultural distance in international alliances: How perceived cultural distance influences trust and task discourse to drive new product development performance. Cross Cult Strateg Manag. 2017;24(1):33-54. [DOI:10.1108/CCSM-03-2016-0065]
18. Tabibeh RF. City of Yazd today, a general overview of a World Heritage historic city. L'architettura delle città - JSS Ludovico Quaroni. 2020;13(17). [Link]
19. Le Hong V, Hsu L. The effects of perceived cultural distance and perceived discrimination on the destination image and behaviour intention of international student tourists in Taiwan. J Hosp Tour Manag. 2024;58:16-27. [DOI:10.1016/j.jhtm.2023.11.010]
20. Chávez LM, Canino G. Toolkit on translating and adapting instruments. Human Services Research Institute; 2005. [Link]
21. Ng SI, Lee JA, Soutar GN. Tourists' intention to visit a country: The impact of cultural distance. Tour Manag. 2007;28(6):1497-506. [DOI:10.1016/j.tourman.2006.11.005]
22. Bi J, Gu C. Cultural distance and international tourists' intention to visit a destination. Asia Pac J Tour Res. 2019;24(8):839-49. [DOI:10.1080/10941665.2019.1635503]
23. Yang S, Isa SM, Yao Y, Xia J, Liu D. Cognitive image, affective image, cultural dimensions, and conative image: A new conceptual framework. Front Psychol. 2022;13:935814. [DOI:10.3389/fpsyg.2022.935814]
24. Karadag E, Tekel E, Su A, Kocaturk M, Ergin-Kocaturk H, Polat M. International medical students in Türkiye: a cross-sectional study on their reasons for choosing Türkiye and their demographic and socioeconomic characteristics. BMC Med Educ. 2024;24(1):1171. [DOI:10.1186/s12909-024-06200-9]
25. Pascoe EA, Smart Richman L. Perceived discrimination and health: a meta-analytic review. Psychol Bull. 2009;135(4):531-54. [DOI:10.1037/a0016059]
26. Schmitt MT, Branscombe NR, Postmes T, Garcia A. The consequences of perceived discrimination for psychological well-being: a meta-analytic review. Psychol Bull. 2014;140(4):921-28. [DOI:10.1037/a0035754]
27. Yoon E, Hacker J, Hewitt A, Abrams M, Cleary S. Social connectedness, discrimination, and social status as mediators of acculturation/enculturation and well-being. J Couns Psychol. 2012;59(1):86-96. [DOI:10.1037/a0025366]
28. Anjorin O, Bakeroot VL, Zanting A, Krumeich A, Busari JO. Exploring the effect of discrimination on ethnic minority medical students' mental well-being in the Netherlands. Trends High Educ. 2023;2(4):570-84. [DOI:10.3390/higheredu2040034]
29. Mazzarol T, Soutar GN. "Push‐pull" factors influencing international student destination choice. Int J Educ Manag. 2002;16(2):82-90. [DOI:10.1108/09513540210418403]
30. Baloglu S, McCleary KW. A model of destination image formation. Ann Tourism Res. 1999;26(4):868-97. [DOI:10.1016/S0160-7383(99)00030-4]
31. Yang F, Song Y, Yang Y, Wang R, Xia Z. The influence of study abroad experience on the destination loyalty of international students: Mediating effects of emotional solidarity and destination image. J Vac Mark. 2024;30(2):245-60. [DOI:10.1177/13567667221127391]
32. Wu H-p, Garza E, Guzman N. International students' challenge and adjustment to college. Educ Res Int. 2015;2015(1):1-9. [DOI:10.1155/2015/202753]
33. Zhang J, Goodson P. Predictors of international students' psychosocial adjustment to life in the United States: A systematic review. Int J Intercult Relat. 2011;35(2):139-62. [DOI:10.1016/j.ijintrel.2010.11.011]
34. Liu H. Understanding destination choice from a cultural distance perspective. Open Access Thesis. University of South Carolina - Columbia; 2014. [Link]
35. Lee JJ, Rice C. Welcome to America? International student perceptions of discrimination. High Educ. 2007;53(3):381-409. [DOI:10.1007/s10734-005-4508-3]
36. Smith RA, Khawaja NG. A review of the acculturation experiences of international students. Int Intercult Relat. 2011;35(6):699-713. [DOI:10.1016/j.ijintrel.2011.08.004]
37. Leong FT. Cultural accommodation as method and metaphor. Am Psychol. 2007;62(8): 913-27. [DOI:10.1037/0003-066X.62.8.916]
38. Ward C, Bochner B, Furnham A. The psychology of culture shock. 1st ed. Routledge; 2001. [DOI:10.4324/9781003070696]
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
