براساس نتایج آزمون Paired t، میانگین نمرات دانشجویان در پس آزمون افزایش معنیداری نسبت به پیش آزمون داشت (0001/0>P) و این نتیجه برای هر دو گروه سنتی و Gallery walk تکرار شد (جدول 2). این نتیجه به این معنی است که در هر دو گروه مورد مطالعه، پس از انجام آموزش به شیوه های سنتی و Gallery walk، میانگین نمرات دانشجویان در پس آزمون به نسبت پیش آزمون افزایش یافته است.
بحث و نتیجه گیری
مطالعه حاضر با هدف مقایسه تاثیر شیوه ی تدریس سنتی و Gallery walk بر روی دانش دانشجویان ترم 9 دورهی دکتری حرفه ای داروسازی، در مباحث درس فارماسیوتیکس 5 طراحی و اجرا گردید. نتایج نشان داد که میانگین نمرات دانشجویان در هر دو روش سنتی و Gallery walk در پسآزمون اختلاف معنی داری با پیش آزمون دارد. همچنین با وجود اینکه میانگین نمرات پسآزمون دانشجویان در روش تدریس Gallery walk نسبت به روش سنتی بالاتر بود، این اختلاف از نظر آماری معنیدار نبود.
هرچند مطالعه ی کمی مقایسه ای بر روی آموزش مباحث تخصصی دروس دورهی دکتری حرفه ای داروسازی در دو گروه مجزا به روش سنتی و Gallery walk یافت نشد، مطالعاتی در زمینهی آموزش زبان انگلیسی به دانشآموزانی که زبان مادری متفاوتی دارند، با استفاده از این تکنیک انجام شده است. مطالعه نمازیدوست و همکاران نشان داد که فراگیران زبان انگلیسی در سطح پیش از متوسط (Pre Intermediate) با استفاده از روش آموزشی Gallery walk در مقایسه با روش آموزش سنتی توانایی بهتری در مکالمهی زبان انگلیسی پیدا کردهاند. در این مطالعه فراگیران به دو گروه 30 نفری از افراد هم سطح در زبان انگلیسی تقسیم شده و یک گروه به عنوان گروه تجربه (تحت تدریس با شیوهی Gallery walk) و گروه دیگر به عنوان گروه کنترل تحت تدریس به شیوه ی معمول آموزشگاه زبان قرار گرفتند. نتایج نشان داد که علیرغم نبود تفاوت معنیدار آماری بین دو گروه در پیشآزمون، اختلاف معنیداری در نمرات پسآزمون این دو گروه وجود داشته و فراگیران گروه تجربه نمرات بالاتری کسب نموده بودند (18). همچنین Kerisnin Otoyo برای آموزش مکالمهی زبان انگلیسی به دانش آموزان پایهی یازدهم در اندونزی از روش آموزشی Gallery walk در مقایسه با روش سنتی استفاده نمود. دانشآموزان در دو کلاس 38 نفره به عنوان گروه تجربه و گروه کنترل قرار گرفتند. بررسی نتایج در دو گروه نشان داد که اختلاف معنیداری بین نمرات پیش آزمون و پس آزمون وجود داشته و اختلاف نمرات پسآزمون در دو گروه مورد مطالعه نیز معنی دار و به نفع گروه تحت آموزش با روش Gallery walk بوده است (19).
روش آموزشی Gallery walk یکی از انواع روش های آموزشی TBL میباشد. مطالعات گسترده ای در زمینه ی آموزش گروه های پزشکی با استفاده از روش های TBL صورت پذیرفته است. به صورت اختصاصی تر تعداد محدودی از مطالعات به آموزش دانشجویان داروسازی با استفاده از روش های تیمی پرداخته اند. صالحه صبوری شهر بابک و همکاران برای آموزش مباحث بیوتکنولوژی به دانشجویان داروسازی از روش TBL استفاده نمودند. در این مطالعه تعداد 30 دانشجو به صورت تصادفی به دو گروه 14 (TBL) و 16 (سنتی) نفره تقسیم شدند. هر دو گروه مورد سنجش با پیش آزمون و پس آزمون مشترک قرار گرفته و نتایج نشان داد که هرچند میانگین نمرات در گروه TBL بالاتر بود اما از نظر آماری این اختلاف بین دو گروه معنیدار نبوده است. به نظر می رسد تعداد کم دانشجو در هر گروه یکی از دلایل این موضوع است. از سوی دیگر 1 دانشجو در گروه TBL و 6 دانشجو در گروه سنتی در آزمون نهایی مردود شدند که موضوع قابل توجهی است (20). نکته ی مورد توجه این است که در مطالعه ی صبوری شهربابک نیز مانند مطالعه ی جاری، اجرای روش های نوین آموزشی بر روی دانشجویان رشته ی داروسازی، مزیت یادگیری معنی داری نسبت به روش سنتی تدریس ایجاد نکرده است. به نظر می رسد تعداد محدود دانشجویان داروسازی در بعضی از سال های آموزشی و برخی دانشکده ها، دلیل کوچک بودن جامعه مورد مطالعه و احیاناً معنیدار نشدن تفاوت بین گروهها گردیده است. همچنین احتمال دارد به دلیل تخصصی بودن بسیار بالای مباحث مورد تدریس در دروس داروسازی، روشهای تیمی و مباحثه ی دانشجویان در کنار حضور استاد، به عنوان راهنما، جایگزین نقش محوری استاد آموزش دهنده نمی گردد. در همین راستا، نتایج مطالعه ی Barry E. Bleske و همکارانش نشان داد که در آموزش طولانی مدت (6 ماه) ، براساس نتایج آزمون های چندگزینه ای، هیچ مزیت معنی داری از نظر آماری در روش تدریس TBL نسبت به روش سخنرانی وجود نداشته است (21).
در مجموع می توان اینطور فرض نمود که براساس نتایج مطالعات کمی، روش های نوین تدریس تیمی از جمله روش Gallery walk روش های مطلوب تری برای تدریس مباحث عمومی مانند زبان انگلیسی و دروس پایه ی داروسازی (به نسبت دروس تخصصی پیچیده تر) میباشند. هرچند در برخی مطالعات کیفی در آموزش دانشجویان داروسازی، دانشجویان بازخورد مثبتی نسبت به روش های TBL نشان داده اند. برای مثال در مطالعه Jason Hall و همکارانش، در هفته ی اول سال اول تحصیل دانشجویان داروسازی را با یک هفته اجرای برنامه های TBL برای ادغام همزمان مباحث فارماسیوتیکس و داروسازی بالینی در غالب یک نمونه بالینی آغاز نمودند. بررسی نتایج نشان داد که دانشجویان پاسخ مثبتی به روش TBL دادند و در طول برنامه انتظار انجام پیش مطالعه و آمادگی برای همه ی قسمت ها داشتند. به علاوه این روش به دانشجویان اجازه داد تا نسبت به سایر روش های آموزشی، با تعداد بیشتری از همسالان خود ارتباط برقرار نمایند (22). Simon Tweddell و همکارانش این بار تجارب اساتید داروسازی را در ارائه دروس به روش TBL در کنار دانشجویان، مورد ارزیابی قرار دادند. نتایج نشان داد که مزایای روش TBL شامل افزایش مشارکت دانشجویان، یادگیری دانشجویان به کمک یکدیگر، افزایش لذت تدریس در اساتید و افزایش مهارت های قابل انتقال دانشجویان بود. در مقابل چالش های مطرح شده در این مطالعه شامل افزایش بار کاری اولیه برای اساتید، نوشتن تمرین های کاربردی و موثر و تسهیل کردن شرایط کلاس برای آموزش به شیوه ی دانشجو محور بود. در نهایت به دلیل اینکه مزایای آموزشی مشارکت فعال دانشجویان در یادگیری، افزایش مهارت های قابل انتقال برای آیندهی شغلی و رضایت شخصی پس از برگزار نمودن کلاس TBL، نسبت به چالشهای اولیهی گذار به این روش برتری داشت، اساتید از برگزاری دورههای آموزشی به روش TBL حمایت نمودند (23). در مطالعه ی Alruthia و همکاران، مقایسهای بین روشهای مختلف یادگیری فعال در بین اساتید علوم پزشکی خاور میانه انجام شد که در آن استفاده روش Gallery walk (08/2درصد) در مقایسه با بحث کلاسی (26/87درصد) با استقبال کمتری روبرو شد که این امر به دلیل لزوم آماده سازی محتوای تدریس از پیش و افزایش بار کاری اساتید بوده است (24).
نتایج مطالعه حاضر نشان داد که شیوهی نوین آموزشی ارائه شده برای دانشجویان باعث ایجاد تعاملات درون گروهی، بین گروه ها و تعامل بیشتر فردی و گروهی با استاد بود. همچنین لزوم پاسخ به سوال طرح شده در هر ایستگاه و ارائه جمع بندی نهایی به استاد یک فرایند چالشی برای دانشجویان به حساب می آمد. هرچند مشاهده شد محدودیت زمانی اعلام شده گاهاً باعث ایجاد استرس در دانشجویان شده و لازم است به عنوان عامل ایجاد اختلال در یادگیری مورد ارزیابی قرار گیرد. به علاوه مدیریت کلاس به شیوهی Gallery walk، رعایت زمانبندی، همراه با نظارت و راهنمایی دانشجویان، برای اساتید بسیار پرزحمت بوده و از محدودیت های این روش به شمار می رفت که لزوم حضور یک دستیار آموزشی برای مدیریت زمانبندی کلاس به چشم می خورد.
در مجموع به نظر می رسد با توجه به اینکه براساس مطالعات کمی، آموزش به شیوه های TBL و اختصاصاً با روش Gallery Walk در دانشجویان داروسازی، تفاوت معنی داری از نظر میانگین نمرات با روش های آموزش سنتی نشان نداد، انجام مطالعات همزمان کمی وکیفی، جهت بررسی افزایش مهارت های ارتباطی و قابل انتقال دانشجویان، ارتقای یادگیری فعال و مشارکت دانشجویان در فرایند آموزش و افزایش رضایت شخصی و حرفه ای اساتید از به کارگیری شیوه های TBL، جهت گسترش اجرای دوره های آموزشی داروسازی بر مبنای این روش ها پیشنهاد می گردد. همچنین با توجه به اثرگذار بودن جامعه آماری مورد مطالعه در معنیدار شدن نتایج، به نظر می رسد ادامه ی انجام مطالعات بر آموزش به شیوه ی Gallery walk در دانشجویان داروسازی ورودیهای 94 به بعد، به دلیل افزایش تعداد پذیرش دانشجویان در سال های اخیر بسیار راهگشاست.
قدردانی
پژوهشگران از کلیه دانشجویان گرامی که در انجام این پژوهش همکاری لازم را داشتند تشکر و قدردانی می نمایند.
بازنشر اطلاعات | |
![]() |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |